Aksidoz: organizmning kislotalanishi nima va uning sabablari

Doktor Boris Uvaydov

Men aksidozni naturopatik yondashuv nuqtayi nazaridan organizmda tana chiqarishga ulgurmaydigan kislotali chiqindilar to‘planadigan holat sifatida ko‘rib chiqaman. Ko‘pincha bu holat ortiqcha shakar, oq un, go‘sht va qayta ishlangan mahsulotlar bilan bog‘lanadi. Shuning uchun men kislotalanish haqida suhbatni ovqatlanish va kundalik odatlardan boshlayman.

Kundalik tushunchadagi kislotalanish bilan tibbiy aksidozni farqlash muhim. Ushbu maqolada men naturopatik qarash doirasida ovqatlanish va turmush tarzi haqida gapiraman. Kislota-ishqor muvozanatining haqiqiy buzilishlari shifokor bahosini talab qiladi.

Organizmning kislotalanishi qayerdan kelib chiqadi?

Menimcha, birinchi savol har doim inson har kuni nima bilan oziqlanishiga borib taqaladi. Mening tizimimda organizmga ortiqcha yuk tushiradigan mahsulotlarga katta e’tibor beriladi. Ularga shakar, oq un, go‘sht va qayta ishlangan ovqatlar kiradi.

Naturopatik yondashuvga ko‘ra, bunday mahsulotlar almashinuvidan keyin kislotali birikmalar hosil bo‘ladi. Ularning miqdori me’yorida bo‘lsa, tana ularni zararsizlantirish va chiqarishga harakat qiladi. Ammo yuklama doimiy bo‘lsa, organizm muvozanatni saqlash uchun ko‘proq kuch sarflaydi.

Ortiqcha ovqatlanish alohida ahamiyatga ega. Hatto oddiy ovqat ham ko‘p miqdorda iste’mol qilinsa, hazm qilish tizimiga yuk bo‘lishi mumkin. Shuning uchun men murakkab yechimlarni izlashdan emas, balki oddiy tarelkani tahlil qilishdan boshlayman.

Mening usulim bo‘yicha birinchi qadam — doimiy ortiqcha yuk yaratadigan narsalarni kamaytirish. Bu shirinliklar, oq un, ko‘p miqdordagi go‘shtli taomlar va qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytirishni anglatadi. Bunday yondashuv ratsion va o‘zini his qilish o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rishga yordam beradi.

Nega dam olish bilan o‘tmaydigan charchoq paydo bo‘ladi?

Shunday charchoq bo‘ladiki, inson yetarlicha uxlaydi, ammo baribir ertalab o‘zini holsiz his qiladi. Naturopatik yondashuvda bunday vaziyat ko‘pincha tana chiqarishga kuch sarflaydigan kislotali chiqindilarning to‘planishi bilan bog‘lanadi.

Organizm ortiqcha kislota yuklamasini zararsizlantirish bilan band bo‘lsa, resurslarini turli vazifalar o‘rtasida taqsimlashiga to‘g‘ri keladi. Shuning uchun men doimo insonning ovqatlanishiga e’tibor beraman.

Shu bilan birga, har qanday holsizlikning yagona sababini izlash to‘g‘ri deb hisoblamayman. Charchoqning turli sabablari bo‘lishi mumkin. Agar u uzoq davom etsa, umumiy sog‘liq holatini hisobga olish muhim.

Tana ortiqcha ovqat yuklamasi bilan doimo kurashishga majbur bo‘lmasa, yaxshiroq ishlaydi. Shuning uchun ratsionni o‘zgartirish o‘zini kuzatishning dastlabki qadamlaridan biri bo‘ladi.

Mineral zaxiralar bilan nima sodir bo‘ladi?

Naturopatik tizimda kislotali chiqindilarni zararsizlantirish uchun organizm ishqoriy mineral moddalarni ishlatadi, deb hisoblanadi. Bu yerda kalsiy va boshqa mineral zaxiralarga alohida e’tibor beriladi.

Bunday yondashuvning mantiqi oddiy: agar kislotali yuklama ko‘paysa, tana muvozanatni tiklash uchun kerakli moddalarga ehtiyoj sezadi. Shuning uchun men faqat ovqatlanishni og‘irlashtiradigan mahsulotlarni kamaytirishni emas, balki ko‘proq sabzavot qo‘shishni ham tavsiya qilaman.

Xom va dimlangan sabzavotlar bunday ratsionda muhim o‘rin tutadi. Ular ishqoriy mineral moddalarni yetkazib beradi va ovqatlanishni tabiiyroq qilishga yordam beradi.

Tabiiy ovqatlanish bo‘yicha kitoblarda natriy, kaliy va magniyning ishqoriy mineral elementlar sifatidagi roli ham ta’kidlanadi. Ular kraxmal va oqsillar hazm bo‘lishi jarayonida hosil bo‘ladigan kislotalarni zararsizlantirish va chiqarish bilan bog‘lanadi. Shuning uchun men nafaqat inson nimani chiqarib tashlayotganiga, balki uning ratsionidagi mineral to‘liqlikka ham qarayman.

Agar bir vaqtning o‘zida bo‘g‘imlar bezovtaligi, tanadagi og‘irlik yoki faollik pasayishi kuzatilsa, men ovqatlanishni harakat va qon aylanishi bilan birga ko‘rib chiqaman. Harakat va kapillyarlar holati haqida men Kapillyarlar: nima uchun issiqlik va harakat kerak maqolasida gapiraman.

Bu yerda oqilona yondashuvni saqlash muhim. Har qanday og‘riq va uzoq davom etadigan noqulayliklar sog‘liq holatiga umumiy e’tibor talab qiladi.

Qaysi mahsulotlar ratsionni ko‘proq ishqoriy qilishga yordam beradi?

Men asos sifatida sabzavotlar va ko‘katlarni ko‘raman. Ularni xom va dimlangan holda ishlatish mumkin. Bunday ratsion ovqatlanishga ishqoriy mineral moddalarni qo‘shishga yordam beradi.

Limon alohida o‘rin tutadi. Ko‘pchilik hayron bo‘ladi, chunki uning ta’mi nordon. Ammo naturopatik yondashuvda almashinuv jarayonida u ishqoriy ta’sir qiladi, deb hisoblanadi. Shuning uchun mahsulot ta’mi va uning ovqatlanish tizimidagi ta’siri har doim ham bir xil emas.

Mening tizimimda yangi sabzavot sharbatlari ham qo‘llanadi. Ular hazm qilishga katta yuk bermasdan o‘simlik moddalarini olish usuli sifatida qaraladi. Ammo sharbat ko‘p miqdordagi shakar va qayta ishlangan ovqatlardan iborat avvalgi ratsionni oqlash vositasiga aylanmasligi kerak.

Mashhur aralashmalardan biri — sabzi va lavlagi. Bu aralashmada fosfor, oltingugurt, kaliy va ishqoriy tuzlar mavjud. Shuningdek, unda A vitamini ko‘p.

Mening tizimimda sabzi sharbati umumiy tetiklik, teri va ko‘zlar uchun ishlatiladi. Kislota yuklamasini kamaytirish va bo‘g‘imlarni qo‘llab-quvvatlash uchun unga selderey qo‘shiladi. Lavlagi va bodring qon, jigar va o‘t pufagini qo‘llab-quvvatlash bilan bog‘lanadigan aralashmalarga kiradi.

Ichak faoliyati sust bo‘lsa, tavsiyalarda ismaloq ajratib ko‘rsatiladi. Xom karam sharbati oshqozon va ichak shilliq qavatlari uchun ishlatiladi. Petrushka buyraklar, tomirlar va ko‘zlar haqida gap ketganda ehtiyotkorlik bilan aralashmalarga qo‘shiladi.

Bunda muhim qoidalar bor. Sharbatlarni go‘sht, shakar va kraxmalli taomlar bilan birga ichishmaydi.

Mahsulotlarni to‘g‘ri birlashtirish nima uchun muhim?

Men faqat mahsulotlarning o‘ziga emas, balki ularning birikmasiga ham e’tibor beraman. Tabiiy yondashuvda alohida ovqatlanish katta ahamiyatga ega.

Oqsilli ovqat oshqozonda kislotali muhitni talab qiladi. Uglevodli ovqat esa og‘izda ishqoriy muhitda hazm bo‘la boshlaydi. Oqsil va uglevodlarni bir ovqatlanishda birlashtirganda, bu jarayonlar hazm qilish tizimiga qo‘shimcha yuk yaratishi mumkin.

Organizm ko‘proq hazm shiralarini ajratishi va qo‘shimcha kuch sarflashi kerak bo‘ladi. Shuning uchun alohida ovqatlanish ovqatdan voz kechish emas, balki odatiy ovqatlanishni tashkil qilish usuli sifatida qaraladi.

Shuningdek, men mevalarni boshqa mahsulotlar bilan birlashtirishga ehtiyotkorlik bilan yondashishni tavsiya qilaman. Agar noqulaylik tug‘dirsa, nordon va yarim shirin mevalarni alohida iste’mol qilgan ma’qul. Non va don mahsulotlari bilan bunday yondashuvda ko‘proq shirin ishqoriy mevalar yoki sabzavotlar birlashtiriladi.

Tabiiy ovqatlanish bo‘yicha qo‘llanmalarda bu yanada batafsil tushuntiriladi. Uglevodlar oqsillarga qaraganda ancha tez hazm bo‘ladi, shuning uchun ularni oqsilli ovqat bilan aralashtirganda ayrim oqsillar uglevodlar bilan bir vaqtda hazm bo‘lib ulgurmasligi mumkin. Shundan kelib chiqib, bunday mahsulotlarni turli ovqatlanish vaqtlariga ajratish g‘oyasi paydo bo‘lgan.

Men uchun bu yerda fanatizm emas, kuzatish muhim. Agar ma’lum bir birikma doimo hazm qilishda noqulaylik tug‘dirsa, uni o‘zgartirish va organizm reaksiyasini kuzatish mumkin.

Ovqatlanishni taqiqlardan iborat murakkab tizimga aylantirish kerak emas. Oddiy o‘zgarishlardan boshlash mumkin. Agar kundalik ratsion mavzusi qiziq bo‘lsa, Tuz: oddiy osh tuzini nima bilan almashtirish mumkin maqolasini ham o‘qish foydali.

Turli organlarda kislota-ishqor muvozanati qanday ishlaydi?

Men doimo ta’kidlayman: organizmni barcha joylarda bir xil reaksiyaga ega bo‘lgan bitta idish sifatida tasavvur qilish mumkin emas. Tabiiy ovqatlanish tizimida hazm qilish yo‘llarining turli qismlariga kerak bo‘lgan sharoitlar farqlanadi. Shuning uchun kislotaning o‘zi organizm dushmani emas.

Kitoblarda og‘izdagi muhit biroz ishqoriy, oshqozonda esa kislotali bo‘lishi kerakligi yoziladi. O‘n ikki barmoqli ichak va ingichka ichakda muhit ishqoriylashadi, yo‘g‘on ichakda esa me’yorida biroz kislotali muhit ko‘riladi. Qon uchun biroz ishqoriy reaksiya, teri uchun esa biroz kislotali reaksiya ko‘rsatiladi.

Shuning uchun men «ishqorlashtirish» so‘zini butun organizmni ishqoriy qilishga urinish deb tushunishni tavsiya qilmayman. Gap bitta reaksiya haqida emas, balki muvozanat haqida ketmoqda. Masalan, oshqozon kislotasi oqsilli ovqatni normal hazm qilish uchun kerak.

Kitoblarda oshqozon shilliq qavatiga ham alohida e’tibor qaratiladi. Uning himoyasi nafaqat oshqozon shirasi kislotaliligiga, balki shilliq qavat kapillyarlaridagi yaxshi qon aylanishiga ham bog‘lanadi. Ta’riflangan tizimga ko‘ra, bu kapillyarlardagi ishqoriy qon kislota ta’sirini zararsizlantirishga yordam beradi.

Shuning uchun men ovqatlanish va qon aylanishini mutlaqo alohida mavzular sifatida ko‘rmayman. Ular to‘qimalarning normal ishlashi uchun sharoitlarni saqlash umumiy g‘oyasi bilan bog‘langan. Shu bilan birga, kuchli oshqozon alomatlarini faqat ovqatlanish bilan tushuntirib bo‘lmaydi.

Kundalik ratsion uchun mahsulotlarni qanday tanlash kerak?

Ratsion tuzishda men o‘zingizga ikki oddiy savol berishni taklif qilaman: menga nima mavjud va tanamga nima kerak. Bunday yondashuv modadagi mahsulotlar yoki murakkab sxemalar ortidan quvishdan yaxshiroq.

Kitoblarda nonushtaga alohida e’tibor beriladi. U uchun ko‘p ballast moddalarga, ayniqsa tolaga boy mahsulotlar tavsiya qilinadi. Bu guruhga bo‘tqalar, sabzavotlar, mevalar va kepakli nonlar kiradi.

Bu yerdagi g‘oya shundan iboratki, ovqat butun oshqozon-ichak yo‘lidan o‘tib, yo‘g‘on ichakka ish berishi kerak. Shuning uchun kundalik odat sifatida men ko‘plab tayyor mahsulotlardan ko‘ra oddiy, butun mahsulotlarga ko‘proq e’tibor qarataman.

Bunday yondashuv ovqatlanishning yana bir tomonini ko‘rishga yordam beradi. Muhimi nafaqat kislotali yoki ishqoriy tarkibiy qismlar miqdori, balki ratsionning tabiiyligidir. Unda ortiqcha qayta ishlash va tasodifiy birikmalar qancha kam bo‘lsa, o‘z reaksiyangizni kuzatish shuncha oson bo‘ladi.

Nafas olish va suv kislotali chiqindilar chiqarilishi bilan qanday bog‘liq?

Men kislotali chiqindilar chiqarilishini organizmning bir nechta tizimlari ishi sifatida ko‘raman. Buyraklar almashinuv mahsulotlarini chiqarishda qatnashadi, o‘pkalar esa karbonat angidridni chiqaradi. Shuning uchun nafas olish ham ahamiyatga ega.

To‘liq nafas chiqarish o‘pkalar orqali karbonat angidrid chiqarilishiga yordam beradi. Toza havo almashinuv jarayonlari normal kechishi uchun kerak. Men inson uzoq vaqt bo‘ladigan xonalarni muntazam shamollatishni tavsiya qilaman.

Suv masalasida ham tamoyil oddiy. Men zaruratsiz o‘zingizni katta hajmda suv ichishga majburlashni tavsiya qilmayman. Suv miqdorini chanqoqlikka qarab tartibga solish yaxshiroq.

Haddan tashqari ko‘p suyuqlik ichish universal yechim emas. Muhimi, cheklovlardan ham, ortiqchalikdan ham saqlanish. Suv ta’mini o‘zgartirish istagi bo‘lsa, ayrim tizimlarda shirinlashtirilmagan nordon meva sharbatlari, masalan limon ishlatiladi.

Asosiysi — agar maqsad ortiqcha yuk yaratadigan mahsulotlarni kamaytirish bo‘lsa, shakar qo‘shmaslik.

Ovqatlanishning holatga ta’sirini tushunish mumkinmi?

Men kuzatishdan boshlashni taklif qilaman. Oddiy variantlardan biri — uch hafta davomida shakar, oq un va qayta ishlangan mahsulotlarni chiqarib tashlash. Shu bilan birga sabzavot qo‘shish va tabiiy ichish tartibiga rioya qilish.

Bunday davr ovqatlanish o‘zgarishiga shaxsiy reaksiyani sezishga yordam beradi. Men faqat vaznga qarashni tavsiya qilmayman. Umumiy holat, teri ahvoli, ovqatdan keyingi yengillik va tanadagi hislarga e’tibor berish muhim.

Ba’zi odamlar shirinlikka bo‘lgan ehtiyoj kamayganini sezadi. Boshqalar ratsion o‘zgargandan keyin o‘zini yengilroq his qilishini aytadi. Ammo bunday kuzatuvlarni tashxis deb hisoblab bo‘lmaydi.

Naturopatik yondashuvda ortiqcha vazn va shirinlikka moyillik ham ichki muhitning ortiqcha yuklanishi va almashinuvning sekinlashishi bilan bog‘lanadi. Shuning uchun ovqatlanishni o‘zgartirish iroda bilan kurashish emas, balki doimiy ovqat yuklamasini kamaytirishga urinish sifatida ko‘riladi. Shunga qaramay, bunday kuzatuvlardan ortiqcha vaznning aniq sababi haqida tibbiy xulosa chiqarish kerak emas.

Agar kuchli alomatlar, siyishdagi o‘zgarishlar, katta shishlar yoki uzoq davom etadigan shikoyatlar paydo bo‘lsa, faqat parhez bilan cheklanib bo‘lmaydi. Ajratish tizimi bilan bog‘liq belgilar haqida men Buyraklar: yashirin buzilishlarning dastlabki belgilari maqolasida gapiraman.

Ovqatlanish o‘ziga g‘amxo‘rlik qilishning bir qismi bo‘lishi mumkin, ammo u tibbiy baholash o‘rnini bosa olmaydi.

Boris Uvaydov — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Boris Uvaydov usuli bo‘yicha barcha maqolalar →