Kapillyarlar: issiqlik va harakat nima uchun kerak

Doktor Boris Uvaydov

Kapillyarlar — qon to‘qimalarga yetib boradigan eng ingichka tomirlardir. Zalmanov tizimida ularga alohida o‘rin beriladi. Men bu yondashuvni oddiy narsalar orqali tushuntiraman: harakat, yoqimli issiqlik, nafas olish va umumiy kun tartibi. Ularning o‘zaro bog‘liqligini tushunish muhim, ammo bu choralar bilan kasalliklarni tekshirish va davolashni almashtirib bo‘lmaydi.

Nima uchun kapillyarlar to‘qimalar uchun shunchalik muhim

Qon va limfa har bir hujayrani yuvib turadi: oziq moddalarni yetkazadi va almashinuv mahsulotlarini olib ketadi. Ammo bu jarayon eng ingichka tomirlar — kapillyarlar bilan bog‘liq. Miya qon aylanishi haqidagi kitobda professor Klossovskiy ularning bo‘shlig‘ini taxminan yetti yoki sakkiz mikron deb ta'riflagan.

Kapillyarlar orqali to‘qimalar kislorod va zarur moddalarni oladi. Shuning uchun Zalmanov yondashuvida eng mayda tomirlarning holatiga katta e'tibor beriladi. Qon aylanishi susayganda chuqur to‘qimalarda qon dimlanishi yuzaga kelishi, tana yuzasi va qo‘l-oyoqlarda esa qon oqimi sekinlashishi mumkin.

Men bu mavzuni alohida bir muolaja sifatida emas, balki umumiy tartibning bir qismi sifatida ko‘rib chiqaman. Qon aylanishi, limfa, nafas olish va harakat bir-biri bilan bog‘liq. Shuning uchun uzoq davom etadigan holsizlikda men masalaga kengroq qarashni, hamma narsani bitta alomat bilan izohlamaslikni tavsiya qilaman.

Agar sizni bir vaqtning o‘zida og‘irlik hissi, shish va qon aylanishi buzilishining boshqa belgilari bezovta qilsa, Buyraklar: yashirin buzilishlarning dastlabki belgilari materialini ham o‘qish foydali. Tizimli yondashuvda ajratish organlarining holati moddalar almashinuvi bilan birgalikda ko‘rib chiqiladi.

Kamharakatlik va sovuqda kapillyarlarga nima bo‘ladi

Kamharakatlik — Zalmanov tizimida e'tibor qaratiladigan omillardan biridir. Odam kam harakat qilganda kapillyarlar torayishi, to‘qimalardagi almashinuv esa sekinlashishi mumkin. Kitoblarda jismoniy faollik yetarli bo‘lmaganda chuqur to‘qimalarda qon dimlanishi ham tasvirlangan.

Sovuq boshqacha ta'sir qiladi, ammo u ham tomirlar bilan bog‘liq. Odam doim sovqotib yursa, mayda tomirlar torayadi. Bu ayniqsa tana yuzasi va qo‘l-oyoqlardagi qon oqimida seziladi.

Yana bir qarama-qarshi holat — dimlik va haddan tashqari isib ketish. Tizimli yondashuvda nafaqat sovuq, balki dim xonada haddan tashqari isib ketish haqida ham so‘z yuritiladi. Shuning uchun gap tana haroratini doimiy oshirish haqida emas, balki oqilona issiqlik rejimi haqida ketadi.

Yuzaki nafas olish ham harakat va issiqlik bilan birgalikda ko‘rib chiqiladi. Bunday yondashuvda o‘pkaning ventilyatsiyasi va muntazam jismoniy faollik muhim. Men oddiy kun tartibiga qo‘shish mumkin bo‘lgan tushunarli narsalardan boshlashni foydali deb hisoblayman.

Harakat qon aylanishi bilan qanday bog‘liq

Eng oddiy harakat — yurish. Tizim tavsifida yuklamani individual ravishda oshirib borish bilan tez yurish qo‘llanadi. Bu sport rekordiga intilish degani emas. O‘z imkoniyatlaringizni hisobga olish va yuklamani holdan toyishga aylantirmaslik muhimroq.

Harakat limfa tizimi uchun ham alohida ahamiyatga ega. Kitoblarda u yopiq bo‘lmagan tizim sifatida tasvirlanadi, unda mushaklar asosiy nasos vazifasini bajaradi. Limfa suyuqligi mushaklar qisqarganda harakatlanadi.

Shuning uchun uzoq vaqt harakatsiz qolish limfaning normal aylanishi uchun yaxshi sharoit yaratmaydi. Men kamdan-kam bo‘ladigan haddan tashqari zo‘riqishdan ko‘ra muntazam yuklamani afzal ko‘raman. Tez yurishning qulay tomoni — uni kundalik tartibga oson qo‘shish mumkin.

Maqolada men har kuni 30–40 daqiqa tez yurishni mo‘ljal sifatida ko‘rsataman. Kuchliroq yuklamada sur'atni oshirish individual bo‘lishi kerak. Og‘riq yoki kuchli charchoqni yengib yurish kerak emas.

Nima uchun kapillyarlarga issiqlik kerak

Zalmanov tizimida issiqlikka alohida o‘rin beriladi. Maqsad tanani nazoratsiz ravishda haddan tashqari isitish emas. Issiqlik ta'siri teri kapillyarlari va tana yuzasidagi qon aylanishiga ta'sir ko‘rsatish usuli sifatida ko‘rib chiqiladi.

Oddiy uy sharoitidagi tartib uchun 10–15 daqiqa davomida iliq vanna yoki iliq dushdan foydalanish mumkin. Shundan keyin issiq joyga o‘tib, tinchgina dam olish ma'qul. Muolaja chidamlilik sinoviga aylanmasligi kerak.

Tizim tavsiflarida murakkabroq issiqlik muolajalari ham uchraydi. Ular orasida vannalar, o‘rashlar va ma'lum shartlarga rioya qilishni talab qiladigan boshqa usullar bor. Men bunday muolajalarni alohida jumlalardan yig‘ib qo‘llashni tavsiya qilmayman.

Kitoblarda usullarning ketma-ketligi batafsilroq ko‘rib chiqiladi. Shuning uchun bu mavzuni tahlil qilish metodikam bo‘yicha avval umumiy tamoyilni tushunish, keyin esa murakkab muolajalarni to‘liq o‘rganish kerak. Alohida bir parcha butun metodika va uning cheklovlarini almashtira olmaydi.

Nima uchun tizimda issiqlik, harakat va nafas olish birlashtiriladi

Zalmanov tizimida bu yo‘nalishlar birgalikda ko‘rib chiqiladi. Harakat mushaklarning ishlashi bilan bog‘liq. Issiqlik teri tomirlariga ta'sir qiladi. Nafas gimnastikasi va yurish o‘pka ventilyatsiyasini kuchaytirish uchun qo‘llanadi.

Kitoblarda o‘pka alveolalaridagi ko‘p sonli yopiq kapillyarlarni ochish g‘oyasi tasvirlanadi. Buning uchun nafas gimnastikasi va yuklamani individual oshirib borish bilan tez yurish tilga olinadi. Men bu yerda ushbu tamoyilni metodikani qo‘shimcha mashqlar bilan kengaytirmasdan keltiraman.

Maqoladagi oddiy tartib uchun sokin nafas olish amaliyoti qo‘llanadi. Kuniga uch marta ochiq deraza yonida o‘nta sekin chuqur nafas olib, chiqarish mumkin. Nafas chiqarishni nafas olishdan uzunroq qilish tavsiya etiladi.

Kechasi yotoqxonani shamollatib turish yaxshiroq, shunda havo salqin va toza bo‘lib qoladi. Bu yerda men uchun muntazamlik muhim. Organizm usullarni doimiy almashtirishga va haddan tashqari zo‘riqishga muhtoj emas.

Kapillyarlar ovqat hazm qilish bilan qanday bog‘liq

Qon ichaklarni juda ko‘p sonli eng ingichka tomirlar orqali yuvib turadi. Shuning uchun Zalmanov tizimida kapillyarlarning holati faqat teri yoki qo‘l-oyoqlar bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqilmaydi. Ichki to‘qimalarning faoliyati bilan bog‘liqlik ham muhim.

Jismoniy faollik kam bo‘lganda va doimiy sovqotishda kapillyarlar torayishi mumkin. Kitoblarda bu ovqat hazm qilishning sekinlashishi bilan bog‘lanadi. Bunday qarash issiqlik va harakat nima uchun umumiy tizimda o‘rin egallashini tushuntiradi.

Agar holsizlik uzoq davom etsa, men faqat ratsionga qarashni tavsiya qilmayman. Tizimli yondashuvda ichak, jigar, buyraklar, qon aylanishi va turmush tarziga e'tibor beriladi. Shu bilan birga, murakkab tozalash kurslarini mustaqil ravishda o‘tkazmaslik kerak.

Ovqatlanish va yuklamaning ichki organlar holati bilan bog‘liqligi haqida men Zo‘riqqan jigar: belgilari va uning yukini qanday kamaytirish mumkin materialida batafsilroq yozaman. U yerda bu mavzu kengroq kontekstda ko‘rib chiqiladi.

Tizimda qanday sharbat aralashmalari tasvirlangan

Kitoblarda sharbat terapiyasi umumiy tizimning elementlaridan biri sifatida ko‘rib chiqiladi. U yerda taxminan 480 ml hajmdagi katta stakan uchun mo‘ljallangan sabzavot aralashmalari keltirilgan. Zarur bo‘lsa, bunday hajmning yarmini tayyorlash mumkin.

Birinchi aralashma sabzi, lavlagi va bodringdan iborat: 300 ml sabzi, 90 ml lavlagi va 90 ml bodring. Ikkinchisiga 210 ml sabzi, 120 ml selderey, 60 ml petrushka va 90 ml ismaloq kiradi.

Uchinchi aralashma 240 ml sabzi, 120 ml ismaloq, 60 ml sholg‘om va 60 ml kress-salatdan iborat. Bu formulalar tasvirlangan sharbat terapiyasi tizimiga tegishli. Men ularni muayyan kasallik uchun dori deb atamayman.

Sharbat aralashmalarini tizimning umumiy kontekstidan ajratib bo‘lmaydi. Kitoblarda ular boshqa yo‘nalishlar bilan birgalikda ko‘rib chiqiladi. Surunkali kasalliklarda ratsion va ovqatlanishdagi har qanday o‘zgarishlarni individual ravishda muhokama qilish kerak.

Ajratish tizimining holatini ham e'tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi. Shuning uchun men Atsidoz: organizmning kislotalanishi nima va uning sabablari mavzusini alohida ko‘rib chiqaman.

Tizimda ruhiy kayfiyatning kuchi haqida nima deyiladi

Tizimli yondashuvda insonning ruhiy kayfiyatiga katta e'tibor beriladi. Kitobda qo‘rquv tomirlar holatida aks etishi mumkinligi haqidagi fikr keltiriladi. Qo‘rqqan odamning rangi oqarishi mumkin va bu misol hissiy holatning tomirlar reaksiyasi bilan bog‘liqligini tushuntirish uchun ishlatiladi.

Doimiy «men kasalman» degan fikrni xotirjamroq «men tiklanyapman» degan fikrga almashtirish taklif etiladi. Men bu iborani sog‘ayishni va'da qilish sifatida ko‘rmayman. Bu ko‘proq har bir sezgini tashvish uchun yangi sababga aylantirmaslik usulidir.

Men uchun insonning xotirjam harakat qilishi muhim. Muntazam yurish, oqilona issiqlik, nafas olish va normal tartib izchillikni talab qiladi. Usullarni doimiy almashtirish tartib ustida ishlashni faqat murakkablashtiradi. Shu bilan birga, ruhiy kayfiyat tibbiy yordamni bekor qilmaydi. Agar kasallik yoki doimiy shikoyatlar bo‘lsa, hissiy xotirjamlik tekshiruv o‘rnini bosa olmaydi. Bularni bir-biridan ajratish muhim.

Ko‘krakni o‘rash nima

Ko‘krakni o‘rash Zalmanov tizimida alohida o‘rin egallaydi. Usul tavsifida ular kapillyarlar, arteriolalar, venulalar va limfa tomirlarida qon aylanishini tiklash bilan bog‘lanadi. Shuningdek, o‘pka ventilyatsiyasini kuchaytirish va o‘pkaning mayda tomirlariga ta'sir qilish haqida aytiladi.

Ammo bunday muolaja ketma-ketlikka rioya qilishni talab qiladi. Men murakkab o‘rashlarni maqoladagi bir necha qatorga qarab bajarishni tavsiya qilmayman. Kitoblarda harakatlar tartibi va shartlar batafsilroq ko‘rib chiqiladi.

Bu boshqa intensiv issiqlik usullariga ham tegishli. Tizimda kontrast dushlar, damlamali vannalar, dengiz tuzli vannalar, cho‘tka bilan massaj va skipidarli vannalar uchraydi. Tizim tavsifiga ko‘ra, skipidarli vannalar qat'iy jadval asosida o‘tkazilishi kerak.

Gipertermik vannalar alohida ravishda shifokor nazorati ostida o‘tkaziladigan muolajalar sifatida tasvirlangan. Bu xavfsizlik uchun juda muhim. Qarshi ko‘rsatmalarni tushunmasdan eski tavsiflardagi intensiv usullarni uy sharoitiga ko‘chirish kerak emas.

Yosh qon aylanishiga ta'sir qilishi mumkinmi

Yosh o‘tishi bilan odam ko‘pincha kamroq harakatlana boshlaydi. U ko‘proq o‘tiradi, kamroq yuradi va jismoniy ishni kamroq bajaradi. Shuning uchun men o‘zgarishlarni faqat pasportdagi yosh bilan bog‘lamagan bo‘lardim.

Zalmanov tizimida asosiy urg‘u turmush tarzi va kapillyar tarmoq holatiga beriladi. Muntazam harakat va oqilona issiqlik unda muhim o‘rin egallaydi. Shu bilan birga, bir nechta muolaja har qanday buzilishni tiklaydi deb va'da qilmayman.

Oyoqlarning sovuqligi, og‘irlik hissi yoki boshqa noxush sezgilar turli sabablarga ega bo‘lishi mumkin. Faqat bitta belgi asosida tashxis qo‘yib bo‘lmaydi. Agar shikoyatlar saqlanib qolsa, ayniqsa surunkali kasallik bo‘lsa, sababini shifokor bilan aniqlash kerak.

Men har doim profilaktik tartib va kasallikni davolashni bir-biridan ajrataman. Kapillyarlar organizm uchun muhim, ammo ular haqidagi maqola tekshiruv va buyurilgan davolash o‘rnini bosa olmaydi.

Kapillyarlar ustida ishlashni qanday boshlashni tavsiya qilaman

Eng oddiy narsalardan boshlash mumkin. Har kuni 30–40 daqiqa tez yurish, kechqurun yoqimli issiqlik va muntazam shamollatish murakkab jihozlarni talab qilmaydi. Nafas olish amaliyotini kuniga uch marta o‘ntadan sokin chuqur nafas olish va chiqarish tarzida bajarish mumkin.

Keyin men insonga kengroq qarayman. Ichak qanday ishlayapti? Jigar yoki buyraklarda muammolar bormi? Harakat yetarlimi? Odam butun kunini sovuqda yoki dim joyda o‘tkazmayaptimi?

Aynan shuning uchun men bitta muolaja haqida emas, Zalmanov tizimi haqida gapiraman. Issiqlik harakat o‘rnini bosa olmaydi. Nafas olish normal tartibni bekor qilmaydi. Bu tizimdagi har bir yo‘nalish boshqalari bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi.

Agar kapillyarlar va qon aylanishi sizni anchadan beri bezovta qilayotgan bo‘lsa, barcha usullarni birdan bajarishga urinmaslik kerak. Tushunarli tartibdan boshlang va to‘liq tizimni izchil o‘rganing. Batafsil ketma-ketlikni men o‘z kitoblarimda, avvalo «Salomatlik alifbosi»da ko‘rib chiqaman.

Ehtiyot choralari

Issiqlik muolajalari hammaga ham mos kelmaydi. Tizim tavsifida gipertoniya, miokardit, miokard infarkti, o‘tkir flebitlar va qator boshqa holatlar ayrim gipertermik vannalarga qarshi ko‘rsatmalar qatorida keltirilgan. Shuning uchun yurak va qon tomir kasalliklarida issiqlik muolajalarini shifokor bilan kelishish kerak.

Bu varikoz va gipertoniyaga ham tegishli. Harorat, davomiylik va muolajaning o‘zi inson holatini hisobga olishi kerak. Ayniqsa nazoratni talab qiladigan intensiv usullarga ehtiyotkorlik bilan yondashish lozim.

Kapillyar muolajalar uchun buyurilgan davolashni bekor qilmaslik kerak. Agar surunkali kasallik, kuchli holsizlik yoki doimiy shikoyatlar bo‘lsa, avval tartibni shifokor bilan muhokama qilish kerak. Men oddiy harakatlardan boshlashni afzal ko‘raman: harakat, yoqimli issiqlik va sokin nafas olish. Murakkab vannalar va o‘rashlarni faqat umumiy tavsif asosida tanlab bo‘lmaydi.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Agar oyoqlardagi og‘irlik, qon aylanishidagi buzilishlar, holsizlik yoki boshqa shikoyatlar saqlanib qolsa, sababini aniqlash kerak. Har qanday bunday alomatni «yopiq kapillyarlar» oqibati deb hisoblab bo‘lmaydi. Turli holatlarning mexanizmlari ham turlicha bo‘lishi mumkin.

Yurak va qon tomir kasalliklarida issiqlik muolajalaridan oldin tibbiy baholashdan o‘tish ayniqsa muhim. Bu gipertoniyaga ham, issiqlik yuklamasi nomaqbul bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatlarga ham tegishli.

Bu maqoladagi vazifam — tashxis qo‘yish emas, Zalmanov tizimining umumiy tamoyilini ko‘rsatish. Men oddiy odatlardan boshlashni va ular bilan zarur tibbiy yordamni almashtirmaslikni foydali deb hisoblayman.

Boris Uvaydov — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Boris Uvaydov usuli bo‘yicha barcha maqolalar →