Prediabet: nima qilish va qanday ovqatlanish kerak?
Dr. Boris Wydoff
Agar tahlillarda qondagi shakar miqdori yuqori chiqqan bo‘lsa, avvalo uchta ko‘rsatkichni tekshiring: och qoringa qondagi glyukoza, glikatsiyalangan gemoglobin (HbA1c) va zarur bo‘lsa, glyukoza yuklamasi testi natijasi. Aynan shu tekshiruvlar prediabetni aniqlash va uglevod almashinuvidagi buzilishlarni baholashga yordam beradi.
Shu bilan birga, kundalik ovqatlanish tartibingizni ham qayta ko‘rib chiqing. Konfetlar, shirin ichimliklar, oq non, pishiriqlar va tarkibida qo‘shimcha shakar bo‘lgan mahsulotlarni kamaytiring. Ratsioningizga sabzavotlar, dukkaklilar, butun donli yormalar va mos oqsil manbalarini kiriting.
Muntazam piyoda yurishni boshlang va jismoniy faollikni asta-sekin oshiring. Kundalik odatlaringizni qanchalik erta o‘zgartirishni boshlasangiz, kelajakdagi sog‘lig‘ingizga ijobiy ta’sir ko‘rsatish imkoniyatingiz shunchalik yuqori bo‘ladi.
Prediabet nima va u nima sababdan paydo bo‘ladi?
Prediabet — qondagi glyukoza miqdori me’yordan yuqori bo‘lgan, ammo hali qandli diabet tashxisini qo‘yish uchun yetarli darajaga yetmagan holat. Bu organizm qondagi shakar miqdorini boshqarishda qiyinchiliklarga duch kelayotganidan darak beruvchi ogohlantiruvchi signaldir. Bunday holat kelajakda 2-turdagi qandli diabet rivojlanish xavfining ortishi bilan bog‘liq.
Asosiy sabablardan biri insulin faoliyatining o‘zgarishidir. Bu gormon glyukozaning qondan hujayralarga o‘tishiga yordam beradi. Hujayralarda esa glyukoza energiya manbai sifatida ishlatiladi. Agar insulin yetarlicha samarali ishlamasa yoki kam ishlab chiqarilsa, qondagi shakar miqdori ko‘tarilishi mumkin.
Uglevod almashinuvi buzilishlariga moyillik bir nechta omillar bilan bog‘liq:
- irsiyat;
- ortiqcha tana vazni;
- jismoniy faollikning yetishmasligi;
- arterial qon bosimining yuqoriligi;
- 40 yoshdan keyingi davr.
Ayniqsa, ota-onangiz, aka-ukangiz yoki opa-singlingizda 2-turdagi qandli diabet bo‘lgan bo‘lsa, sog‘lig‘ingizga alohida e’tibor berishingiz kerak. Irsiy moyillik uglevod almashinuvi buzilishlari ehtimolini oshiradi. Shuning uchun ko‘rsatkichlarni muntazam tekshirtirib turish o‘zingizga g‘amxo‘rlik qilishning muhim qismidir.
Prediabet odam albatta diabetga chalinadi degani emas. Bu ovqatlanish, jismoniy faollik va boshqa kundalik odatlarni o‘zgartirish alohida ahamiyat kasb etadigan holatdir.
Prediabetning qanday alomatlarini sezish mumkin?
Prediabet ko‘pincha yaqqol alomatlarsiz kechadi. Odam o‘zini yaxshi his qilishi, odatdagi hayot tarzini davom ettirishi va hatto uglevod almashinuvida o‘zgarishlar borligini sezmasligi mumkin. Shu sababli muammoni faqat o‘zini qanday his qilishiga qarab aniqlash qiyin.
Ba’zan tez charchash, chanqash va tez-tez siyish kuzatiladi. Ayrim odamlar ko‘rish qobiliyati yomonlashganini yoki teridagi mayda jarohatlar sekin bitayotganini ham payqashadi. Biroq bunday belgilar ko‘proq rivojlangan 2-turdagi qandli diabetga xosdir.
Charchoq glyukoza almashinuvidagi buzilishlar bilan birga kuzatilishi mumkin. Ammo u uyqu yetishmasligi, stress va boshqa sabablarga ko‘ra ham paydo bo‘ladi. Chanqash va tez-tez siyish ham e’tibor talab qiladi, ayniqsa ular bir vaqtda kuzatilsa.
Muhim jihati shundaki, prediabet ko‘pincha tasodifan, oddiy laboratoriya tekshiruvi vaqtida aniqlanadi. Odam boshqa sabab bilan tahlil topshiradi, natijalarda esa qondagi glyukoza miqdorida o‘zgarishlar aniqlanadi.
Shuning uchun 40 yoshdan oshgan insonlarga, ayniqsa irsiy moyillik, ortiqcha vazn yoki kamharakat turmush tarzi mavjud bo‘lsa, uglevod almashinuvi ko‘rsatkichlarini kuzatib borish foydali.
Qondagi shakar miqdorini aniqlash uchun qanday tahlillar kerak?
Qondagi shakar miqdori yuqori chiqqanidan keyin eng muhim savol — uglevod almashinuvi haqiqatan ham buzilganmi va ko‘rsatkichlardagi o‘zgarish qanchalik jiddiy? Buni aniqlash uchun bir nechta laboratoriya tekshiruvlaridan foydalaniladi.
1. Och qoringa qondagi glyukoza.
Bu tahlil ma’lum vaqt ovqatlanmagandan keyin qondagi shakar miqdorini ko‘rsatadi. U glyukozani boshqarishdagi buzilishlarni aniqlashga yordam beradi. Natija qon topshirish sharoitlari va laboratoriya mezonlarini hisobga olgan holda baholanadi.
2. Glikatsiyalangan gemoglobin (HbA1c).
Bu ko‘rsatkich avvalgi davrdagi o‘rtacha glyukoza miqdorini aks ettiradi. Oddiy qondagi shakar o‘lchovidan farqli ravishda, u faqat tahlil topshirilgan kundagi organizm holatini emas, balki ma’lum vaqt davomida glyukoza darajasi qanday bo‘lganini baholash imkonini beradi.
3. Glyukoza yuklamasi testi.
Bu tekshiruv organizm glyukoza tushumiga qanday munosabat bildirishini ko‘rsatadi. Uglevod almashinuvining xususiyatlarini qo‘shimcha baholash zarur bo‘lganda shifokor ushbu testni tavsiya qiladi.
Qondagi shakarning qaysi darajasi prediabetni ko‘rsatadi? Barcha laboratoriya tekshiruvlari va vaziyatlar uchun bir xil qo‘llanadigan yagona ko‘rsatkich mavjud emas. Natijani talqin qilishda tahlil usuli, uni o‘tkazish sharoitlari va tibbiy mezonlar muhim ahamiyatga ega.
Agar ko‘rsatkichlardan biri yuqori chiqsa, mutaxassis uni boshqa natijalar bilan solishtiradi va zarur bo‘lsa, takroriy tekshiruv tayinlaydi. Shu orqali prediabetni qandli diabetdan farqlash va keyingi davolash yo‘nalishini belgilash mumkin.
Faqat uy sharoitidagi glyukometrning bitta natijasiga tayanmang. Holatni to‘liq baholash uchun laboratoriya tekshiruvlaridan foydalaniladi. Ular uglevod almashinuvining umumiy manzarasini yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
Prediabetda nimalarni yeyish mumkin va nimalardan voz kechish kerak?
Prediabetda ovqatlanish muntazam, xilma-xil va puxta rejalashtirilgan bo‘lishi kerak. Asosiy e’tiborni qo‘shimcha shakar miqdoriga, uglevodlarning sifatiga va mahsulotlarning qay darajada qayta ishlanganiga qarating. Kundalik ratsionga quyidagi mahsulot guruhlarini kiritish mumkin:
- sabzavotlar va ko‘katlar: karam, bodring, pomidor, qovoqcha va bargli ko‘katlar;
- dukkaklilar: loviya, yasmiq va boshqa odatiy turlari;
- butun mevalar: olma va shirin ichimliklar o‘rniga boshqa mevalar;
- yormalar va butun donli mahsulotlar;
- yong‘oqlar va urug‘lar;
- mos oqsil manbalari;
- suv va shakarsiz ichimliklar.
Mahsulotlarni kun davomida qanday taqsimlash kerak?
Nonushtaga butun donli yormadan bo‘tqa tayyorlab, unga mos oqsil manbaini qo‘shishingiz mumkin. Shirin yogurt yoki pishiriq o‘rniga tarkibida qo‘shimcha shakar bo‘lmagan mahsulotlarni tanlagan ma’qul.
Tushlikda sabzavotlar, dukkaklilardan tayyorlangan taom yoki boshqa oqsil manbai va yormadan tayyorlangan garnir bo‘lsin. Bunday uyg‘unlik menyuni xilma-xil qilishga va ovqatlanishni faqat sabzavotli taomlar bilan cheklab qo‘ymaslikka yordam beradi.
Kechki ovqatga oqsilga boy mahsulot bilan sabzavotlar mos keladi. Kunlik ratsionning umumiy tarkibini hisobga olgan holda, qo‘shimcha sifatida yorma yoki dukkaklilarni ham iste’mol qilish mumkin. Tamaddi uchun butun mevalar yoki oz miqdorda yong‘oq tanlang.
Tamaddilarni pechenye, konfet va shirin ichimliklarni doimiy iste’mol qilishga aylantirmaslik muhim. Barcha mahsulotlarning aniq gramm miqdori insonning individual ehtiyojlari, tana vazni, odatiy ratsioni va boshqa kasalliklarini hisobga olishi kerak. Prediabeti bor barcha insonlar uchun bir xil universal porsiya mavjud emas.
Prediabetda nimalarni yeyish mumkin emas?
Avvalo, quyidagilarni kamaytirish kerak:
- konfetlar, shokoladli batonchalar va tortlar;
- shirin pishiriqlar va pechenyelar;
- gazlangan ichimliklar;
- qadoqlangan sharbatlar va shirin ichimliklar;
- shirin yogurtlar;
- tarkibida ko‘p miqdorda qo‘shimcha shakar bo‘lgan mahsulotlar;
- oq non va tozalangan undan tayyorlangan mahsulotlar.
Tayyor souslar va chiroyli qadoqlangani uchun foydali ko‘rinadigan mahsulotlarga ham alohida e’tibor bering. Xarid qilishdan oldin tarkibini o‘qib chiqing. Shakar glyukoza siropi, fruktoza va dekstroza nomlari ostida ham yashiringan bo‘lishi mumkin.
Maxsus parhez shirinliklarini oddiy desertlarning mutlaqo xavfsiz o‘rnini bosuvchi mahsulot deb hisoblamang. Ularning tarkibida ham hisobga olinishi kerak bo‘lgan ko‘p miqdordagi shakar va boshqa ingredientlar bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga, prediabet uglevodlardan butunlay voz kechish kerakligini anglatmaydi. Yormalar, dukkaklilar, mevalar va sabzavotlar turli foydali moddalarni o‘z ichiga oladi va xilma-xil ratsionning bir qismi bo‘lib qolishi mumkin.
Qandli diabet xavfini kamaytirish uchun turmush tarzini qanday o‘zgartirish kerak?
Agar kundalik hayot tarzingiz kamharakatligicha qolsa, faqat shirinliklardan voz kechish yetarli bo‘lmaydi. Jismoniy faollik organizmga glyukozadan foydalanishga yordam beradi. Shu sababli harakat 2-turdagi qandli diabetning oldini olishda muhim o‘rin tutadi.
Piyoda yurishdan boshlang.
Oddiy sayrlar jismoniy faollikni asta-sekin oshirishning qulay usulidir. O‘zingizga mos tezlikni tanlang. Bemalol gaplasha oladigan va haddan tashqari hansirashni his qilmaydigan sur’atda yuring.
Sayrni kuchli charchoq keltirib chiqarmaydigan davomiylikdan boshlang. Keyinchalik yurish vaqtini asta-sekin oshiring. Kundalik yumushlarda ko‘proq piyoda yurishga, uzoq vaqt o‘tirgandan keyin sayr qilishga va kun bo‘yi harakatsiz qolmaslikka harakat qiling. Bu yerda muntazamlik bir martalik kuchli mashqlardan muhimroq.
Tana vazningizni nazorat qiling.
Agar tana vazningiz tavsiya etilgan ko‘rsatkichlardan yuqori bo‘lsa, odatdagi porsiyalar, tamaddilar soni va taomlar tarkibiga e’tibor bering. Shirinliklar, oq un va qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytirishdan boshlang. Och qolish yoki ovqatlanishni keskin cheklash shart emas.
Uyqu tartibini yaxshilang.
Doimiy uyqu yetishmasligi, zo‘riqish bilan kechadigan ish tartibi va dam olishning yo‘qligi sog‘lom kun tartibiga rioya qilishni qiyinlashtiradi. Tiklanish uchun vaqt ajratishga va kun tartibiga barqaror rioya qilishga harakat qiling.
Harakatni ovqatlanishdagi o‘zgarishlar bilan birlashtiring.
Bir martalik sayr har kuni shirin ichimliklar va pishiriqlar iste’mol qilishning o‘rnini bosadi, deb o‘ylamang. Natija bir nechta odatlarning yig‘indisidan shakllanadi: ratsion tarkibi, jismoniy faollik, tana vaznini nazorat qilish va yetarli dam olish.
Men qanday maslahat beraman: prediabetda ovqatlanishga shaxsiy yondashuvim
Ko‘p yillik amaliyotim davomida shunday xulosaga keldim: ovqatlanishdagi o‘zgarishlarni qat’iy parhezlardan emas, balki aniq qadamlardan boshlagan ma’qul. Prediabetda men, avvalo, uchta mahsulot guruhiga e’tibor berishni maslahat beraman: shakar, oq un va qayta ishlangan oziq-ovqatlar. Men o‘z yondashuvimning boshlang‘ich nuqtasi sifatida aynan shu mahsulotlarni kamaytirishni tavsiya qilaman.
Birinchisi — qo‘shimcha shakar va tarkibida yashirin shakar bo‘lgan mahsulotlardan voz keching.
Men nafaqat konfetlar, tortlar va shirin pishiriqlarni, balki shirin yogurtlar, tayyor souslar, gazlangan ichimliklar va qadoqlangan sharbatlarni ham nazarda tutyapman. Kitoblarimda siroplar va «parhezbop» shirinliklar shakar o‘rnini bosuvchi foydali mahsulotlarga aylanib qolmasligi haqida alohida ogohlantiraman.
Mahsulotlar tarkibini o‘qing. Fruktoza, dekstroza va glyukoza siropi ham shakar manbalaridir. Menimcha, ratsionni qayta ko‘rib chiqishni aynan shu mahsulotlar guruhidan boshlash maqsadga muvofiq.
Shirinliklarni odat bo‘yicha, o‘ylamasdan xarid qilmang. Avval tarkibini baholang va bu mahsulot kundalik menyuda haqiqatan ham kerakmi, deb o‘ylab ko‘ring.
Ikkinchisi — kundalik menyudan oq unni chiqarib tashlang.
Oq non, baton, yumshoq bug‘doy navlaridan tayyorlangan makaron va pechenyelarni men ovqatlanishning asosini tashkil etmasligi kerak bo‘lgan mahsulotlar qatoriga kiritaman. O‘z tizimimda oq un va shakarning ortiqcha miqdorini «achish muhiti» deb ataydigan tushuncha bilan bog‘layman. Mening fikrimcha, aynan shu muhitdan qorin dam bo‘lishi va og‘irlik hissi kelib chiqadi.
Bu mening naturopatik talqinim bo‘lib, prediabetning tibbiyotda tan olingan mexanizmi emas. Shifokorlar un mahsulotlariga alohida e’tibor berish zaruratini, avvalo, ulardagi rafinatsiyalangan uglevodlar miqdori va ularning glyukoza darajasiga ta’siri bilan izohlaydilar.
Men odatiy mahsulotlar to‘plamini asta-sekin qayta ko‘rib chiqishni taklif qilaman. Oq non o‘rniga ko‘proq butun donli nonni, shirin pishiriqlar o‘rniga esa butun mevalarni tanlang. Shunda ratsion xilma-xil bo‘ladi va odatdagi shirin hamda unli mahsulotlar miqdori kamayadi.
Uchinchisi — qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytiring.
Men kundalik menyudan kolbasa, sosiska, dudlangan mahsulotlar, fastfud va chipslarni chiqarib tashlashni maslahat beraman. Kitoblarimda ularni shakar va oq un bilan birga, birinchi navbatda voz kechishni taklif qiladigan uchta mahsulot guruhi qatoriga kiritaman.
Tajribamga ko‘ra, hamma narsani bir kunda o‘zgartirishga urinish kerak emas. Eng muhimi, yangi odatlarni izchil shakllantirishdir. Buning oddiy amaliy usuli — bunday mahsulotlarni uyga xarid qilmaslik. Qayta ishlangan oziq-ovqatlardan tayyorlangan odatiy tamaddilar qo‘l ostingizda bo‘lmasa, sabzavotlar, dukkaklilar va to‘yimli ovqatlanish uchun boshqa mahsulotlarni tanlash osonlashadi.
To‘rtinchisi — mahsulotlarning bir-biriga mosligi va suv ichish tartibiga e’tibor bering.
O‘z ovqatlanish tizimimda men alohida ovqatlanish tamoyiliga amal qilaman: oqsilli mahsulotlarni sabzavotlar bilan birlashtiraman, mevalarni esa alohida iste’mol qilishni tavsiya etaman. Shuningdek, ovqat paytida shirin ichimliklar ichish o‘rniga, ovqatdan oldin suv ichishni maslahat beraman.
Men bunday tartibni umumiy ovqatlanish tizimining bir qismi deb hisoblayman. Bu mening naturopatik tizimimga xos xususiyatlar bo‘lib, prediabeti bor insonlar uchun umumqabul qilingan tibbiy talablar emas.
Bu o‘zgarishlarni qisqa muddatli qat’iy parhezga aylantirishni maslahat bermayman. Odatdagi menyuingizni izchil qayta ko‘rib chiqishdan boshlang: shakar, oq un va qayta ishlangan mahsulotlarni kamaytiring, taomlar tarkibiga ko‘proq e’tibor bering. Asta-sekinlik yangi odatlarni kundalik hayotning bir qismiga aylantirishga yordam beradi.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Uglevod almashinuvi buzilishiga shubha tug‘ilganda, rejali tekshiruv bilan shoshilinch tibbiy yordam talab qiladigan vaziyatlarni farqlash muhim.
Qachon tez yordam chaqirish kerak
Agar qo‘lga tarqaladigan ko‘krak og‘rig‘i paydo bo‘lsa, darhol tez yordam chaqiring. Bunday holatni oddiy jig‘ildon qaynashi deb qabul qilmang, o‘z-o‘zidan yaxshilanishini kutmang yoki ovqatlanishni o‘zgartirish orqali muammoni hal qilishga urinmang. Qo‘lga tarqaladigan ko‘krak og‘rig‘i xavfli yurak kasalligining belgisi bo‘lishi mumkin va tibbiyot xodimlari tomonidan shoshilinch baholanishi kerak.
Shuningdek, hushdan ketish, ongning jiddiy chalkashishi yoki ahvolning keskin yomonlashishi holatlarida ham shoshilinch yordam zarur. Bunday belgilarni mustaqil ravishda prediabet bilan izohlashga urinmang.
Qachon rejali ravishda shifokorga yozilish kerak
Agar tahlillarda glyukoza miqdori yuqori chiqqan bo‘lsa yoki o‘zingizda uglevod almashinuvi buzilishiga shubha qilsangiz, terapevt yoki endokrinologga murojaat qiling. Yaqin qarindoshlaringizda 2-turdagi qandli diabet bo‘lsa, ortiqcha vazn, kamharakatlik yoki yuqori arterial qon bosimi kuzatilsa, tekshiruvdan o‘tish ayniqsa muhim.
Doimiy chanqash, tez-tez siyish, sababsiz vazn yo‘qotish yoki kuchli charchoq kuzatilsa, shifokor bilan maslahatlashishni kechiktirmang. Bunday belgilar qandli diabetda ham uchrashi mumkin va tekshiruvni talab qiladi.
Hatto hech qanday shikoyat bo‘lmasa ham, xavf omillari mavjud bo‘lsa, tekshiruvdan o‘tish kerak. Prediabet ko‘pincha inson hali hech qanday o‘zgarishni sezmayotgan paytda, profilaktik tekshiruv davomida aniqlanadi.
Agar tashxis allaqachon tasdiqlangan bo‘lsa, shifokor kerakli tekshiruvlarni belgilaydi, individual xavflarni baholaydi va zarur bo‘lsa, davolashni tayinlaydi. Ovqatlanishni o‘zgartirish va jismoniy faollik tibbiy yordamni to‘ldiradi, ammo buyurilgan dorilar o‘rnini bosmaydi.
Bu mavzuda qanday ishlashim haqida batafsil ma’lumotni «Qandli diabet» sahifasidan olishingiz mumkin.
TAHRIRIYATDAN
Material doktor Boris Wydoffning kitoblari va tibbiy ma’lumotnomalar asosida tayyorlangan. Uning shaxsiy tavsiyalari umumqabul qilingan tibbiy ko‘rsatmalar sifatida emas, balki muallifning naturopatik yondashuvi sifatida taqdim etilgan. Maqola axborot berish maqsadida yozilgan va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi.
Tibbiy ma’lumotlar: NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati), NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati), NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati).
Ko'p so'raladigan savollar
Prediabet allaqachon diabet deganimi yoki hali yo‘qmi?
Yo‘q, prediabet — qondagi glyukoza miqdori yuqori bo‘lgan, ammo hali qandli diabet tashxisini qo‘yish uchun yetarli darajaga yetmagan oraliq holat. Bu 2-turdagi qandli diabet rivojlanish xavfi oshganini bildiradi va ovqatlanish, jismoniy faollik hamda laboratoriya ko‘rsatkichlariga e’tibor berishni talab qiladi.
Prediabet bo‘lsa ham, o‘zimni yaxshi his qilishim mumkinmi?
Ha, ko‘pchilik insonlar o‘z salomatligidagi hech qanday o‘zgarishni sezmaydi va odatdagi hayotini davom ettiradi. Shuning uchun bu buzilishni aniqlashda qon tahlillari, xususan, och qoringa glyukoza va glikatsiyalangan gemoglobin muhim ahamiyatga ega.
Prediabetga shubha qilsam, qaysi tahlillarni topshirganim ma’qul?
Asosiy tekshiruvlar — och qoringa qondagi glyukoza va glikatsiyalangan gemoglobin HbA1c. Qo‘shimcha ravishda shifokor organizmning shakar tushumiga qanday munosabat bildirishini baholash uchun glyukoza yuklamasi testini tayinlashi mumkin.
Prediabetda mevalardan voz kechish kerakmi?
Yo‘q, butun mevalar kundalik ratsionda bo‘lishi mumkin. Ularni qadoqlangan sharbatlar va shirin ichimliklar o‘rniga tanlagan ma’qul, chunki butun meva tarkibidagi shakar tabiiy bo‘lsa ham, u sharbat bilan bir xil mahsulot emas.
Prediabetda qanday non va bo‘tqalarni iste’mol qilish mumkin?
Uglevodlardan butunlay voz kechish shart emas: yormalar va butun donli mahsulotlar xilma-xil ovqatlanishning bir qismi bo‘lib qolishi mumkin. Oq non, baton va tozalangan undan tayyorlangan mahsulotlarni kamaytirib, kamroq qayta ishlangan variantlarni ko‘proq tanlash maqsadga muvofiq.
Prediabetni dorilarsiz nazorat qilish mumkinmi?
Turmush tarzini o‘zgartirishning asosini ovqatlanishni qayta ko‘rib chiqish, qo‘shimcha shakarni kamaytirish, jismoniy faollikni oshirish va tana vaznini nazorat qilish tashkil etadi. Muayyan holatda bu choralar yetarlimi yoki qo‘shimcha davolash kerakmi, buni shifokor belgilaydi.
Qondagi shakar yuqori, ammo hech qanday alomat bo‘lmasa, nima qilish kerak?
Faqat alomatlar yo‘qligiga tayanmang: prediabet ko‘pincha o‘zini mutlaqo yaxshi his qiladigan insonlarda ham aniqlanadi. Tahlil natijalarini terapevt yoki endokrinologga ko‘rsating va glikatsiyalangan gemoglobin hamda boshqa ko‘rsatkichlarni tekshirish zarurligini aniqlang.
Prediabetda yangi siqilgan sharbat foydalimi?
Yangi siqilgan sharbat tarkibida tabiiy shakar mavjud va u butun mevalarning to‘liq o‘rnini bosa olmaydi. Kundalik ichimlik sifatida suv va shakarsiz ichimliklarni tanlagan, mevalarni esa butun holida iste’mol qilgan ma’qul.
Batafsil — shifokor materiallarida
I va II tur diabetdan shifo topish san'ati →Qandli diabet, pankreatit va gepatitni davolash →Yoki «Organizmni tozalashning 7 qadami» bepul qo‘llanmasidan boshlang →
Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →