Dorivor mavrak: foydali xususiyatlari va qo‘llanilishi

Dr. Boris WydoffDr. Boris Wydoff
Dorivor mavrakning kumushrang-yashil barglari, binafsha gullari va yog‘och stol ustidagi damlama solingan piyola

Dorivor mavrak (Salvia officinalis) — xushbo‘y yarim buta bo‘lib, uning barglari fitoterapiya va pazandachilikda qo‘llaniladi. Fitoterapiya ma’lumotnomalariga ko‘ra, undan an’anaviy ravishda og‘iz va tomoqni chayish, shuningdek, terlashni kamaytirish uchun foydalaniladi. Barglari tarkibida efir moyi, oshlovchi moddalar va boshqa komponentlar mavjud. Biroq mavrakni davolash maqsadida qo‘llashda ehtiyot bo‘lish kerak, chunki uning tarkibidagi tuyun katta miqdorda zaharli bo‘lishi mumkin.

Dorivor mavrakni boshqa turlardan qanday ajratish mumkin?

Dorivor mavrak Yasnotkadoshlar oilasiga mansub. Eski botanika kitoblarida bu oila Labguldoshlar deb ataladi. Bu o‘ziga xos kuchli hidga ega bo‘lgan ko‘p yillik yarim buta. U barglari, efir moyi va ziravor sifatida ishlatilishi uchun yetishtiriladi.

Botanik tavsifga ko‘ra, o‘simlikning bo‘yi 20–80 sm ga yetadi. Uning kuchli, yog‘ochlashgan ildizi va bir nechta poyasi bor. Poyalari to‘rt qirrali, shoxlangan va barglar bilan zich qoplangan. Pastki qismi vaqt o‘tishi bilan yog‘ochlashadi.

Barglari juft-juft bo‘lib, bandlarda joylashadi. Ular cho‘zinchoq, uzunligi taxminan 3–8 sm, yuzasi burishgan va chetlari mayda tishchali. Rangi kulrang-yashil. Barglari mayda tuklar bilan zich qoplangan, yosh barglarida esa oqish kigizsimon qatlam bo‘ladi.

Gullari ko‘k-binafsha rangda, ikki labli, uzunligi 2,5 sm gacha yetadi. Ular novdalarning yuqori qismida guruh-guruh bo‘lib joylashadi. Bunday guruhlar birgalikda boshoqsimon to‘pgul hosil qiladi. Meva pishgach, to‘rtta kichik to‘q jigarrang yong‘oqchaga ajraladi.

Dorivor mavrakning vatani — O‘rta yer dengizi mintaqasi. Tabiiy sharoitda Bolqon yarimoroli, Kichik Osiyo va Suriyada ham uchraydi. Quruq tog‘ yonbag‘irlarida o‘sadi. Rossiyada, xususan, Kubandagi ixtisoslashgan xo‘jaliklarda yetishtiriladi.

Yig‘ish paytida dorivor mavrakni shu turkumga mansub boshqa o‘simliklar bilan adashtirmaslik muhim. Masalan, muskat mavragi yirik barglari va pushti rangli guloldi barglari bilan farqlanadi. O‘tloq mavragining ham o‘ziga xos botanik belgilari bor. Nomlarining o‘xshashligi o‘simliklarning xususiyatlari bir xil degani emas.

Agar dorivor mavrakni oddiy mavrakdan qanday ajratish kerak degan savol tug‘ilsa, «oddiy mavrak» aniq botanika nomi emasligini hisobga olish kerak. Kundalik hayotda bu nom bilan o‘simlikning turli turlarini atashlari mumkin. Dorivor mavrakni aniqlashda, avvalo, uning lotincha nomi — Salvia officinalis, shakli, barglarining rangi va tukli qoplamasiga e’tibor beriladi.

Dorivor maqsadlarda qo‘llash uchun ma’lumotnomalarda, asosan, dorivor mavrak barglari ko‘rsatiladi. An’anaviy suvli preparatlar aynan shu xomashyodan tayyorlanadi.

Dorivor mavrak: foydasi va an'anaviy qo‘llanilish ko‘rsatmalari

Fitoterapiya ma’lumotnomalariga ko‘ra, mavrakdan foydalanishning eng mashhur yo‘nalishlari og‘iz bo‘shlig‘i va tomoqni chayish, shuningdek, terlashni kamaytirish bilan bog‘liq. Adabiyotlarda undan an’anaviy foydalanishning boshqa sohalari ham tasvirlangan.

Bunda dorivor o‘simliklar haqidagi manbalarda keltirilgan ma’lumotlarni muayyan preparatning isbotlangan samaradorligidan farqlash kerak. O‘simlikning tarixan qo‘llanib kelingani o‘z-o‘zidan davolovchi natijani kafolatlamaydi. Shuning uchun dorivor mavrak nima uchun foydali va u qanday kasalliklarni davolashda ishlatiladi degan savollarga javob izlaganda, mavjud ma’lumotlarning cheklanganini ham hisobga olish muhim. Vosita tanlash simptomlar, insonning holati va tibbiyot mutaxassisi tavsiyalariga bog‘liq.

Og‘iz bo‘shlig‘i va tomoq uchun

Dorivor o‘simliklar haqidagi manbalarda mavrakdan og‘iz va tomoq shilliq qavatining yallig‘lanishida foydalanish tasvirlangan. Uning suvli preparatlari an’anaviy ravishda chayish uchun ishlatiladi. Ma’lumotnoma adabiyotlarida anginada qo‘llanilishi ham qayd etilgan.

Eski farmakognoziya tavsiflarida ilmiy tibbiyotda mavrakdan asosan tashqi qo‘llash uchun foydalanilgani ko‘rsatiladi. Chayish ushbu qo‘llash usullarining eng keng tarqalganlaridan biridir.

Biroq damlama yallig‘lanish sababini aniqlashga yordam bermaydi. Tomoq og‘rig‘i turli kasalliklarda paydo bo‘lishi mumkin va ularning hammasini o‘simlik vositalari bilan mustaqil davolash mumkin emas.

Agar og‘riq kuchli bo‘lsa, ahvol yomonlashsa yoki yutish va nafas olish qiyinlashsa, tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.

Terlashni kamaytirish uchun

Y. Grauning ma’lumotnomasida mavrakning ter bezlari sekretsiyasini kamaytirish bilan bog‘liq ta’siri tasvirlangan. Xususan, o‘simlik klimaks davrida kuzatiladigan ortiqcha terlash bilan bog‘liq holda tilga olinadi.

Boshqa ma’lumotnoma tavsiflarida ham mavrakning ayrim isitmalı holatlarda qo‘llanilishi keltirilgan. Biroq bular o‘simlikdan an’anaviy foydalanish haqidagi ma’lumotlar bo‘lib, har qanday terlashni o‘simlik damlamasi bilan davolash tavsiyasi emas.

Ortiqcha terlash turli holatlarga hamroh bo‘lishi mumkin. Agar u to‘satdan paydo bo‘lsa, uzoq vaqt davom etsa yoki isitma, kuchli holsizlik va bosh aylanishi bilan birga kuzatilsa, sababini shifokor bilan aniqlash kerak.

Ovqat hazm qilish uchun

Ma’lumotnoma adabiyotlarida mavrak ovqat hazm qilish bilan bog‘liq qiyinchiliklarda an’anaviy ravishda ishlatilgan o‘simliklar qatorida tilga olinadi. Ayrim tavsiflarda oshqozon-ichak yo‘lining sekretor faolligi pasayganda va spazmatik holatlarga moyillik bo‘lganda qo‘llanilgani qayd etilgan.

Bu ma’lumotlar mavrak har qanday qorin og‘rig‘i yoki ovqat hazm qilish buzilishiga mos keladi degani emas. Bunday simptomlarning sabablari turlicha bo‘lishi mumkin. Shikoyatlar takrorlansa, shifokorga murojaat qilish kerak. Ayniqsa, kuchli og‘riq, qusish, najasda qon yoki sababsiz vazn yo‘qotish kuzatilsa, tekshiruvni kechiktirmaslik muhim.

Tashqi qo‘llash uchun

Dorivor o‘simliklar haqidagi ma’lumotnomalarga ko‘ra, mavrakdan chayish uchun emas, balki xushbo‘y vannalar va kompresslar tayyorlash uchun ham foydalanilgan. Bu usullar eski tibbiy adabiyotlarda tasvirlangan.

Tashqi qo‘llashda vositaning konsentratsiyasi va individual ko‘taruvchanligini hisobga olish kerak. Har qanday uy sharoitida tayyorlangan damlama shikastlangan teriga surtish uchun mos deb o‘ylamaslik lozim. Agar tirnashish, toshma yoki allergik reaksiyaning boshqa belgilari paydo bo‘lsa, vositadan foydalanishni to‘xtatish kerak.

Dorivor mavrak barglari tarkibida nimalar bor?

Dorivor mavrak barglari tarkibida bir nechta moddalar guruhi mavjud. Farmakognoziya tavsiflarida efir moyiga alohida e’tibor beriladi. Aynan u o‘simlikka o‘ziga xos hid beradi. V. K. Varlix ma’lumotnomasida quyidagi komponentlar sanab o‘tilgan:

Xomashyoning tarkibi o‘simlikning xususiyatlari va o‘sish sharoitlariga qarab farq qilishi mumkin. Shu sababli barcha barglarda alohida birikmalar bir xil miqdorda bo‘ladi deb hisoblash mumkin emas.

Tuyunga alohida e’tibor berish kerak. Bu efir moyining tarkibiy qismi bo‘lib, katta miqdorda ta’sir qilganda asab tizimiga zaharli ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Uning bilan ko‘p miqdorda konsentrlangan preparatlarni iste’mol qilganda jiddiy nojo‘ya reaksiyalar xavfi bog‘liq.

Efir moyi va boshqa moddalarning mavjudligi mavrakni mutlaqo xavfsiz qilmaydi. Preparatning shakli, miqdori, qo‘llash davomiyligi va insonning individual xususiyatlari muhim ahamiyatga ega.

Dorivor mavrakni qanday to‘g‘ri damlash kerak?

An’anaviy amaliyotda mavrak barglaridan tayyorlangan suvli preparatlar ishlatiladi. Y. Grauning ma’lumotnomasida ikki choy qoshiq bargdan tayyorlanadigan sovuq ekstraksiya tasvirlangan. Shu manbada alohida dozalar bilan dorixonalarda sotiladigan suyuq ekstrakt va efir moyi ham tilga olinadi.

Bu shakllarni bir-birining o‘rnida ishlatib bo‘lmaydi. Uy sharoitidagi ekstrakt, dorixona ekstrakti va efir moyidagi komponentlar konsentratsiyasi bir-biridan farq qiladi. Shu sababli bir preparatning dozasini boshqasiga qo‘llash mumkin emas.

Fitoterapiya haqidagi ommabop adabiyotlarda R. Broyisga havola qilingan yana bir usul keltiriladi: bir, ko‘pi bilan ikki choy qoshiq mavrakni suvda uch daqiqa qaynatish. Bu retsept o‘simlikdan an’anaviy foydalanish tavsiflarida uchraydi, ammo o‘z-o‘zidan universal tibbiy tavsiya hisoblanmaydi.

Uy sharoitida vosita tayyorlashda nafaqat barglar miqdori, balki suv hajmi, ishlov berish usuli va undan ko‘zlangan maqsadni ham hisobga olish kerak. Davolash maqsadida qo‘llaganda konsentratsiya yoki kurs davomiyligini mustaqil ravishda oshirmang.

Agar mavrak tomoqni chayish uchun kerak bo‘lsa, dorixona xomashyosini yoki aynan shu maqsad uchun mo‘ljallangan preparatni tanlash ma’qul. Ishlab chiqaruvchi ko‘rsatmalariga rioya qiling va vosita sizning holatingizga mos kelishini shifokor yoki farmatsevt bilan aniqlashtiring.

Mavrak choyini ichish mumkinmi?

Mavrak barglaridan pazandachilikda ham foydalaniladi. Ular kamforaga xos va yengil muskat yong‘og‘ini eslatuvchi ohanglarga ega kuchli hidga ega. Barglar ayrim taomlar va souslarga qo‘shiladi. Biroq ovqat tarkibida oz miqdorda barg iste’mol qilish konsentrlangan damlamani muntazam ichishdan farq qiladi. Pazandachilikda ishlatilishi katta davolovchi dozalar xavfsizligini tasdiqlamaydi. Zamonaviy ma’lumotlarga ko‘ra, mavrakning konsentrlangan preparatlarini uzoq vaqt iste’mol qilish xavfsizligi yetarlicha o‘rganilmagan. Bu, xususan, tarkibidagi tuyun bilan bog‘liq.

Xomashyo miqdorini mustaqil ravishda oshirish, ichimlikni quyuqroq tayyorlash yoki uzoq muddatli kursni boshlash kerak emas. Agar mavrakni davolash maqsadida ichmoqchi bo‘lsangiz, avval tibbiyot mutaxassisi bilan maslahatlashib oling.

Mavrakdan yana qayerlarda foydalaniladi?

Dorivor mavrak ziravor va xushbo‘y o‘simlik sifatida tanilgan. Uning barglari go‘sht, baliq va souslarga qo‘shiladi. Kuchli hidi tufayli taomlarga xushbo‘y hid berish uchun oz miqdordagi ziravorning o‘zi yetarli bo‘ladi.

Ma’lumotnoma adabiyotlarida mavrakdan xushbo‘y mahsulotlar ishlab chiqarishda ham foydalanish tasvirlangan. O‘simlik xomashyosi ayrim dori vositalari, tish pastalari va sovunlarga hid berish uchun ishlatiladi. Efir moyi va undan olinadigan ayrim komponentlar parfyumeriya sanoatida qo‘llaniladi.

Bunda barglar, dorixona ekstrakti va efir moyi xomashyoning turli shakllari ekanini hisobga olish kerak. Mavrakni ziravor sifatida ishlatishni konsentrlangan preparatni iste’mol qilish bilan tenglashtirmaslik lozim. Efir moyi tarkibiy qismlarining yuqori konsentratsiyasi sababli alohida ehtiyotkorlikni talab qiladi. Uni oddiy choy yoki barg damlamasi deb hisoblash mumkin emas.

Dorivor mavrakni qanday yig‘ish va saqlash kerak?

Dorivor mavrak quyoshli joylarni va quruqroq, yumshoq tuproqni yaxshi ko‘radi. Botanika adabiyotlarida o‘simlik mos iliq sharoitlarda ayniqsa yaxshi rivojlanishi qayd etilgan. U barglari va efir moyi uchun yetishtiriladi.

Mavrak urug‘lar, tupni bo‘lish va qalamchalar orqali ko‘paytiriladi. Sovuq hududlarda yetishtirilganda uning qattiq sovuqlarga sezgirligini hisobga olish kerak. Shimoliy mamlakatlarda o‘simlikni qishda yopib qo‘yishlari yoki bir yillik o‘simlik sifatida yetishtirishlari mumkin.

O‘simlikning qaysi qismlari yig‘iladi?

Asosiy dorivor xomashyo — barglar. Yig‘ish vaqtida o‘simlik turini aniq aniqlash muhim. Faqat hid yoki xalq orasidagi nomiga qarab xulosa qilish yetarli emas.

Dorivor mavrakning barglari kulrang-yashil, cho‘zinchoq, burishgan va mayda tuklar bilan zich qoplangan bo‘ladi. Yosh barglari oqish kigizsimon qatlam bilan qoplangan. Bu belgilar o‘simlikni aniqlashga yordam beradi, ammo shubha tug‘ilsa, mutaxassisga murojaat qilgan ma’qul.

Xomashyoning kelib chiqishi va turiga ishonch bo‘lmasa, tegishli yorlig‘i bor dorixona mavragini sotib olish xavfsizroq. Bu, ayniqsa, barglardan ziravor sifatida emas, balki dorivor vosita tayyorlash uchun foydalanmoqchi bo‘lsangiz, muhimdir.

Quritilgan barglarni qanday saqlash kerak?

Uy sharoitida foydalanish uchun kelib chiqishi aniq bo‘lgan xomashyoni tanlang. Dorixona qadoqlarida o‘simlik nomi, ishlab chiqaruvchi va yaroqlilik muddati ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak. Quritilgan barglarni namlik va ifloslanishdan himoya qilish lozim. Ularni toza, yopiq qadoqda, ishlab chiqaruvchi ko‘rsatgan sharoitlarga rioya qilgan holda saqlang.

Mog‘or belgilari, begona hid yoki tashqi ko‘rinishida sezilarli o‘zgarishlar bo‘lgan xomashyodan foydalanmang. Hidi va holati o‘zgargan eski barglarni sifatli xomashyo bilan tenglashtirish mumkin emas.

Agar mavrakni o‘zingiz yetishtirgan bo‘lsangiz, davolash maqsadida ishlatishdan oldin o‘simlik to‘g‘ri aniqlanganiga ishonch hosil qiling. Shuningdek, yetishtirish jarayonida xomashyoni foydalanishga yaroqsiz holga keltirishi mumkin bo‘lgan ishlov berish vositalari qo‘llangan-qo‘llanmaganini ham hisobga oling.

Chet elda dorivor mavrakni qanday topish mumkin?

AQSh va Yevropada dorivor mavrak quritilgan barglar, choy va o‘simlik preparatlari shaklida sotiladi. Xarid qilishda o‘simlik nomi va mahsulot tarkibini tekshiring.

O‘simlik qanday nomlanadi:

Qanday shakllarda sotiladi:

Qayerdan izlash kerak:

Qadoqda nimalarni tekshirish kerak:

Qoidalar mamlakatga qarab farq qiladi: AQShda bunday mahsulotlar odatda oziq-ovqat qo‘shimchalari sifatida sotiladi, Germaniyada Arzneitee belgisi dorivor choyni anglatadi, Fransiyada esa ko‘plab preparatlar oziq-ovqat qo‘shimchalari (compléments alimentaires) toifasiga kiradi. Mahsulot toifasi va qadoqdagi ruxsat etilgan da’volarni tekshiring.

Dorivor mavrak: foydasi va zarari, qarshi ko‘rsatmalar

O‘simlikdan tayyorlangani uning xavfsizligini kafolatlamaydi. Mavrakdan foydalanishda tuyun miqdori, preparat shakli, xomashyo miqdori va qo‘llash davomiyligini hisobga olish kerak. Oddiy pazandachilikda ishlatishni katta davolovchi dozalarni qabul qilishdan farqlash lozim. Mavrakning konsentrlangan preparatlarini uzoq muddat iste’mol qilish xavfsizligi yetarlicha aniqlanmagan. Ehtiyotkorlikni talab qiladigan asosiy holatlar:

Mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta’sirlarga og‘iz qurishi, ovqat hazm qilish tizimidagi noqulaylik, og‘iz bo‘shlig‘i va tomoqning ta’sirlanishi, bosh aylanishi, lablar yoki og‘iz shilliq qavatining yallig‘lanishi kiradi. Allergik va kontakt teri reaksiyalari ham kuzatilishi mumkin.

Efir moyidan foydalanishda alohida ehtiyotkorlik zarur. Tuyunning kuchli ta’siri yurak urishining tezlashishi, bosh aylanishi, qo‘zg‘alish va tirishishlar bilan kechishi mumkin. Mavrak efir moyini mustaqil ravishda ichish kerak emas. Konsentrlangan ekstraktlarni ham oddiy choy bilan tenglashtirib bo‘lmaydi.

Yevropa dori vositalari agentligi dorivor mavrak preparatlaridan organizmga tushadigan tuyun miqdorini sutkasiga 6 mg dan kam darajada cheklash kerakligini ko‘rsatadi. Mustaqil tayyorlangan damlamadagi ushbu modda miqdorini odatda aniqlab bo‘lmaydi.

Agar konsentrlangan preparatni iste’mol qilgandan keyin tirishishlar, ong chalkashishi, kuchli bosh aylanishi, yurakning qattiq urishi, qusish yoki nafas olish qiyinlashishi paydo bo‘lsa, zudlik bilan tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

O‘simlik vositalari tekshiruv va belgilangan davolashning o‘rnini bosa olmaydi. Agar simptomlar saqlanib qolsa, takrorlansa yoki kuchaysa, ularning sababini aniqlash muhim. Uzoq davom etadigan terlash, tomoqning takroriy yallig‘lanishi, doimiy ovqat hazm qilish buzilishlari yoki kundalik hayotga xalaqit beradigan boshqa simptomlarda shifokorga murojaat qiling.

Surunkali kasalliklarda mavrakni davolash maqsadida qo‘llashni oldindan mutaxassis bilan muhokama qilish kerak. Bu, ayniqsa, doimiy ravishda dori qabul qilsangiz yoki uzoq muddatli fitoterapiya kursini rejalashtirsangiz, muhimdir.

Homilador va emizikli ayollar, shuningdek, bola uchun o‘simlik preparatlarini qo‘llashni ko‘rib chiqayotgan ota-onalar foydalanishni boshlashdan oldin tibbiy tavsiya olishlari kerak. Allergik reaksiya paydo bo‘lsa, mavrakdan foydalanishni to‘xtating. Nafas olish qiyinlashishi, kuchli shish, tirishishlar yoki boshqa og‘ir simptomlar kuzatilsa, shoshilinch yordam zarur.

Yurak kasalliklari, qandli diabet, gipertoniya, bronxial astma va sil kabi surunkali kasalliklarni shifokor davolaydi. O‘simlik vositalari tibbiy yordam yoki belgilangan davolash o‘rnini bosmasligi kerak.

TAHRIRIYATDAN
Maqola dorivor o‘simliklar haqidagi ma’lumotnoma adabiyotlari va mavrak xavfsizligi bo‘yicha zamonaviy ma’lumotlar asosida tayyorlandi. U axborot berish maqsadida yozilgan bo‘lib, shifokor maslahati, tashxis yoki davolash bo‘yicha individual tavsiyalar o‘rnini bosmaydi.

Ko'p so'raladigan savollar

Mavrak sog‘liq uchun qanday foyda beradi?

An’anaviy ravishda og‘iz va tomoqni chayish, shuningdek, terlashni kamaytirish uchun ishlatiladi; natija preparat va muayyan holatga bog‘liq.

Mavrak tibbiyotda nima uchun ishlatiladi?

Barglaridan og‘iz va tomoqni chayish uchun vositalar tayyorlanadi, shuningdek, xushbo‘y oshxona ziravori sifatida foydalaniladi.

Mavrakni qanday qilib to‘g‘ri damlash kerak?

Ma’lumotnomalarda tayyorlashning turli usullari tasvirlangan. Muayyan dorixona preparati uchun yo‘riqnomaga rioya qiling va dozani mustaqil ravishda oshirmang.

Mavrakni har kuni ichish mumkinmi?

Davolovchi dozalarni uzoq muddat iste’mol qilish xavfsizligi yetarlicha aniqlanmagan. Muntazam qabul qilishni shifokor bilan muhokama qilish kerak.

Mavrakning qanday qarshi ko‘rsatmalari bor?

Allergiya, homiladorlik, emizish davri, bolalik, dori vositalarini qabul qilish va konsentrlangan preparatlardan foydalanishda ehtiyotkorlik zarur.

Tomoqni mavrak bilan chayish mumkinmi?

Chayish mavrakdan foydalanishning an’anaviy usullaridan biridir. Simptomlar kuchli bo‘lsa yoki saqlanib qolsa, shifokorga murojaat qiling.

Mavrak efir moyini ichish mumkinmi?

Uni mustaqil ravishda ichish kerak emas: konsentrlangan moy zaharlanish reaksiyalariga, jumladan, tirishishlarga olib kelishi mumkin.

Dorivor mavrak bilan o‘tloq mavragi o‘rtasida qanday farq bor?

Bular o‘simliklarning turli turlaridir. Dorivor maqsadda qo‘llash uchun turini to‘g‘ri aniqlash muhim, chunki bir o‘simlikning xususiyatlarini boshqasiga avtomatik ravishda tatbiq etib bo‘lmaydi.

Dorivor mavrakni oddiy mavrakdan qanday ajratish mumkin?

Salvia officinalis lotincha nomiga va botanik belgilariga e’tibor bering: kulrang-yashil, burishgan va mayda tuklar bilan zich qoplangan barglar. «Oddiy mavrak» nomi aniq botanika atamasi emas.

Dorivor mavrak qanday kasalliklarni davolashda ishlatiladi va uni qo‘llash ko‘rsatmalari qanday?

An’anaviy fitoterapiyada barglar, asosan, og‘iz va tomoqni chayish, shuningdek, ortiqcha terlashda qo‘llaniladi. Bu usullar simptomlarning sababini aniqlash va davolash o‘rnini bosmaydi.

Shifokordan oʻrganish

Dr. Boris Wydoff

Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Barcha dorivor o'tlar mavzular bo'yicha →

Dr. Boris Wydoff usuli bo‘yicha barcha maqolalar →