Vitaminlar: foydasi va qo‘shimchalar qachon kerak?

Dr. Boris WydoffDr. Boris Wydoff
Yorug‘ deraza yonidagi yog‘och stol ustida yangi sabzavotlar, sabzi, sitrus mevalar, rezavorlar va ko‘katlar

Vitaminlar — organizm uchun moddalar almashinuvi, immun tizimini qo‘llab-quvvatlash, teri, suyaklar, qon tomirlari salomatligi va hujayralarning normal ishlashi uchun zarur bo‘lgan organik moddalardir. Masalan, A vitamini ko‘rish uchun muhim, B guruhi vitaminlari moddalar almashinuvida ishtirok etadi, C vitamini kollagen hosil bo‘lishi va yaralarning bitishi uchun zarur, D vitamini esa organizmga kalsiyni o‘zlashtirish va suyaklar mustahkamligini saqlashga yordam beradi. K va E vitaminlari ham qon ivishi hamda hujayralarni himoya qilish bilan bog‘liq muhim vazifalarni bajaradi.

Bu moddalarni oddiy oziq-ovqatlardan olish mumkin: sabzavotlar, mevalar, rezavorlar, ko‘katlar, don mahsulotlari, urug‘lar va boshqa mahsulotlardan. Biroq bir xil ovqatlanish, ayrim kasalliklar va oziq moddalarining o‘zlashtirilishidagi xususiyatlar ba’zi vitaminlarning yetishmasligiga olib kelishi mumkin. Bunday hollarda qo‘shimchalar kerak bo‘lishi mumkin.

Keling, vitaminlar organizmga nima uchun kerakligini, ularni har kuni qaysi mahsulotlardan olish mumkinligini, ovqat tayyorlashda vitaminlarni qanday saqlashni va qaysi vaziyatlarda qo‘shimcha qabul qilish masalasini shifokor bilan muhokama qilish lozimligini ko‘rib chiqamiz.

Vitaminlar nima va nima uchun ularsiz organizmning ishlashi qiyin?

Vitaminlar — organizm hayotiy muhim vazifalarni bajarish uchun foydalanadigan organik oziq moddalardir. Ular nisbatan oz miqdorda kerak bo‘ladi, ammo yetishmasligi turli tizimlarning normal ishlashini buzishi mumkin.

Oqsillar, yog‘lar va uglevodlardan farqli ravishda, vitaminlar energiyaning asosiy manbai hisoblanmaydi. Ularning vazifasi boshqacha: ular moddalar almashinuvi reaksiyalarida ishtirok etadi, hujayralar faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi, organizmga to‘qimalarni tiklash va a’zolarning normal ishlashini ta’minlashga yordam beradi.

Odamlar vitaminlar nima uchun kerakligini so‘rashganda, birorta universal vitamin qolganlarining o‘rnini bosa olmasligini tushuntirish muhim. Turli vitaminlar turli vazifalarni bajaradi. Shuning uchun to‘laqonli ovqatlanish organizmni bitta mashhur vitamin bilan emas, balki turli oziq moddalar majmuasi bilan ta’minlashi kerak.

Shifokorlar bir nechta asosiy guruhni ajratadilar: A, B, C, D, E va K. Ba’zi vitaminlar suvda, boshqalari esa yog‘da eriydi. Bu farq ularning o‘zlashtirilishi, organizmda saqlanishi va ortiqcha miqdorda qabul qilingandagi mumkin bo‘lgan oqibatlari uchun ahamiyatga ega.

Beta-karotin ham alohida e’tiborga loyiq. Bu o‘simlik pigmenti bo‘lib, organizm uni A vitaminiga aylantira oladi. Shu sababli sabzi va boshqa to‘q sariq rangli sabzavotlar organizmni A vitamini bilan ta’minlashga yordam beradigan muhim manbalar hisoblanadi.

Mahsulotlardagi vitaminlar miqdori ularning tarkibi, yetishtirish sharoiti, saqlanishi va tayyorlanish usuliga bog‘liq. Demak, organizmni vitaminlar bilan ta’minlash dorixonadan vitaminlar majmuasini sotib olishdan emas, balki o‘z ovqatlanish tartibingizni va uning xilma-xilligini tushunishdan boshlanadi.

Qaysi vitaminlar nima uchun javob beradi?

Qaysi vitamin nima uchun kerakligini tushunish uchun ularning asosiy vazifalarini ko‘rib chiqish foydali. Bu nima sababdan turli mahsulotlarni iste’mol qilish bitta vitaminga e’tibor qaratishdan muhimroq ekanini tushunishga yordam beradi.

A vitamini — ko‘rish, teri va to‘qimalarning normal faoliyati. U ko‘rish qobiliyatini, teri va shilliq pardalarning normal holatini saqlashda ishtirok etadi. A vitaminining o‘simlik manbai bo‘lgan beta-karotin sabzi va boshqa to‘q sariq rangli sabzavotlarda mavjud.

B guruhi vitaminlari — moddalar almashinuvi va organizm faoliyati. Bu bitta vitamin emas, balki butun bir vitaminlar oilasidir. Guruhning turli vakillari moddalar almashinuvida ishtirok etib, har xil vazifalarni bajaradi. Shuning uchun B12 yetishmovchiligini avtomatik ravishda B6 yoki ushbu guruhning boshqa vitaminlari yetishmovchiligi bilan tenglashtirib bo‘lmaydi.

C vitamini — biriktiruvchi to‘qima va yaralarning bitishi. Askorbin kislotasi teri, qon tomirlari, suyaklar va tog‘aylarning normal holati uchun zarur bo‘lgan kollagen hosil bo‘lishida ishtirok etadi. Shuningdek, organizmga shikastlangan to‘qimalarning normal bitishini ta’minlashga yordam beradi. C vitaminining kuchli yetishmovchiligi singa kasalligiga olib kelishi mumkin.

D vitamini — kalsiyning o‘zlashtirilishi va suyaklar salomatligi. U kalsiy almashinuvini tartibga solish va suyak to‘qimasini saqlashda ishtirok etadi. Bu vitaminning o‘ziga xos jihati shundaki, organizm quyosh nuri ta’sirida terida uni mustaqil ravishda ishlab chiqara oladi.

E vitamini — hujayralarni himoya qilish. Bu yog‘da eriydigan vitamin bo‘lib, antioksidant vazifani bajaradi. U hujayra tuzilmalarini erkin radikallar ta’siridagi shikastlanishdan himoya qilishda ishtirok etadi va organizmga asosan oziq-ovqat orqali kiradi.

K vitamini — qon ivishi va suyaklar salomatligi. U qon ivish tizimining normal ishlashi uchun zarur. Shuningdek, suyak to‘qimasidagi moddalar almashinuvi bilan bog‘liq jarayonlarda ishtirok etadi.

Shuni yodda tutish kerak: faqat bitta tashqi belgiga qarab qaysi vitamin yetishmayotganini aniqlab bo‘lmaydi. Charchoq, teri holatining yomonlashishi, sochlardagi o‘zgarishlar va boshqa shikoyatlarning ko‘plab sabablari bo‘lishi mumkin. Vaziyatni aniqlash uchun ovqatlanish, salomatlik holati va tekshiruv natijalarini hisobga olish zarur.

Vitaminlarni qaysi mahsulotlardan olgan ma’qul?

Organizmni zarur oziq moddalar bilan ta’minlashning asosiy yo‘li — xilma-xil ovqatlanishdir. Ratsionda turli mahsulotlar uyg‘unlashishi kerak, chunki birorta sabzavot, meva yoki vitaminlar majmuasi organizmning barcha ehtiyojlarini mustaqil ravishda qondira olmaydi.

Sabzavotlar, mevalar, rezavorlar va ko‘katlar vitaminlar hamda boshqa o‘simlik tarkibiy qismlarining muhim manbalaridir. Masalan, C vitamini sitrus mevalar, shirin qalampir, qulupnay, qora smorodina, brokkoli, Bryussel karami va kartoshkada mavjud.

Sabzi tarkibidagi beta-karotin bilan qiziq. Organizm undan A vitamini hosil qilishi mumkin. Sabzini xom holda iste’mol qilish, salatlarga qo‘shish, sabzavotli taomlarda ishlatish yoki sharbat tayyorlash mumkin.

Ovqatlanish xilma-xil bo‘lishi uchun butun don mahsulotlari va urug‘lar ham foydali. Ular ratsionni turli oziq moddalari bilan boyitadi. O‘simlikka asoslangan ovqatlanishda unib chiqqan mahsulotlar ham alohida o‘rin tutadi.

Taom tayyorlash xususiyatlarini ham hisobga olish kerak. Ayrim vitaminlar issiqlik, suv, havo ta’siriga va uzoq vaqt saqlashga sezgir. Shuning uchun barcha sabzavotlarni doimo bir xil usulda pishirish yoki, aksincha, faqat xom mahsulotlarni iste’mol qilish to‘g‘ri emas.

Ratsionni xilma-xil qilish va vitaminlarni saqlashga e’tibor berishga yordam beradigan amaliy qoidalar:

1. Har kuni turli sabzavot va mevalarni iste’mol qiling. Sabzi, sitrus mevalar, shirin qalampir, rezavorlar, brokkoli va boshqa mavjud mahsulotlarni navbatlab iste’mol qiling. Bitta sevimli sabzavot organizmni barcha zarur vitaminlar bilan ta’minlaydi, deb o‘ylamang.

2. Yangi ko‘katlardan foydalaning. Ularni odatdagi sabzavotli taomlar va salatlarga qo‘shing. Shunda ratsionda turli o‘simlik tarkibiy qismlari ko‘proq bo‘ladi.

3. Xom va pishirilgan sabzavotlarni navbatlab iste’mol qiling. Mahsulotlarning bir qismini xom holda yeyish, boshqalarini esa pishirilgan taomlarda ishlatish mumkin. Bunday yondashuv ovqatlanishni faqat bitta tayyorlash usuli bilan cheklamaslikka yordam beradi.

4. Pishirish davomiyligiga e’tibor bering. Sabzavotlarni keraksiz uzoq vaqt issiqlik bilan ishlov bermang. Ayrim vitaminlar yuqori haroratga sezgir, shu sababli tayyorlash usuli muhim.

5. Sabzidan turli usullarda foydalaning. Uni salatlarga, sabzavotli taomlarga qo‘shing yoki yangi siqilgan sharbat tayyorlang. Sabzi beta-karotin manbai ekanini, ammo boshqa mahsulotlarning o‘rnini bosmasligini yodda tuting.

6. Menyuga butun don mahsulotlari va urug‘larni kiriting. Ular ratsionni xilma-xil qilishga va uni oziq moddalari bilan boyitishga yordam beradi. Turli don mahsulotlari va urug‘larni navbatlab iste’mol qilishingiz mumkin.

7. Unib chiqqan mahsulotlarni ham ko‘rib chiqing. Mening yondashuvimda ularga alohida o‘rin beriladi. Masalan, unib chiqqan grechka va urug‘lardan foydalanish mumkin. Bunda ularni tayyorlash va saqlashda oziq-ovqat xavfsizligi qoidalariga rioya qilish kerak.

8. To‘laqonli ovqatlanishni toza havoda bo‘lish bilan uyg‘unlashtiring. Organizm quyosh nuri ta’sirida D vitaminini ishlab chiqara oladi. Imkoniyatga mos jismoniy faollik va sayrlar ovqatlanishga e’tibor berishni to‘ldiradi.

Bu tavsiyalar yanada xilma-xil menyu tuzishga yordam beradi, ammo ovqatlanish va salomatlik holatini individual baholashning o‘rnini bosmaydi.

Vitamin qo‘shimchalari qachon kerak va tanlashda qanday xato qilmaslik kerak?

Vitamin qo‘shimchalari ovqatlanishni to‘ldirish uchun mo‘ljallangan, uning o‘rnini bosish uchun emas. Ularni qo‘llash ayrim moddalar oziq-ovqat orqali yetarli miqdorda olinmaganda yoki organizm ehtiyojlariga ta’sir qiladigan holatlar mavjud bo‘lganda o‘rinli bo‘lishi mumkin.

Masalan, muayyan vitamin yetishmovchiligi tasdiqlangan bo‘lsa, qo‘shimcha qabul qilish talab etilishi mumkin. Shifokor ratsion cheklanganida, ayrim kasalliklar va odatdagi ovqatlanish yetarli bo‘lmaydigan boshqa holatlarda ham qo‘shimchalarni tavsiya qilishi mumkin.

Agar organizmda vitaminlar yetishmayapti deb taxmin qilsangiz, qanday yo‘l tutish kerak?

1. Odatdagi ovqatlanishingizni baholang. Qaysi mahsulotlarni muntazam iste’mol qilishingizni, menyuingiz qanchalik xilma-xilligini va undan butun mahsulot guruhlari chiqarib tashlanmaganini eslang.

2. Shikoyatlaringizni shifokor bilan muhokama qiling. Faqat charchoq, teri yoki soch holatiga qarab muayyan vitamin yetishmovchiligini mustaqil aniqlashga urinmang.

3. Tekshiruv zarurligini aniqlashtiring. Shifokor alomatlar, ovqatlanish xususiyatlari va salomatlik holatini baholaydi, zarur bo‘lsa, tahlillar tayinlaydi.

4. Qo‘shimchani aniq ehtiyojga qarab tanlang. Agar muayyan vitamin yetishmovchiligi tasdiqlangan bo‘lsa, mos preparatni va aynan shu moddani qo‘shimcha qabul qilish zarurligini muhokama qiling.

5. Qabul qilish miqdori va davomiyligini aniqlashtiring. Bular muayyan vitamin, salomatlik holati va tekshiruv natijalariga bog‘liq. Hamma uchun bir xil universal miqdor mavjud emas.

6. Preparat tarkibini tekshiring. Turli komplekslardagi vitaminlar miqdorini solishtiring, bir xil tarkibiy qismlarga ega bir nechta vositani bir vaqtda qabul qilmaslikka harakat qiling.

7. Qabul qilayotgan dorilaringiz haqida shifokorga ayting. Ayrim vitamin qo‘shimchalari dori vositalari bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkin. Doimiy davolanishda bu ayniqsa muhim.

8. Organizmning reaksiyasini kuzating. Qabul qilishni boshlagandan keyin noxush holatlar paydo bo‘lsa, bu haqda shifokorga xabar bering va qabul qilish tartibini o‘zgartirish kerakmi, aniqlashtiring.

Ayniqsa, vitaminlarni katta miqdorda qabul qilishga ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak. Muayyan moddaning zarurligi uning ortiqcha miqdori qo‘shimcha foyda keltiradi degani emas.

Masalan, C vitaminini qo‘shimcha shaklida katta miqdorda iste’mol qilish qorin og‘rig‘i, ich ketishi va gaz hosil bo‘lishining kuchayishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun yetishmovchilikni tezroq to‘ldirish umidida preparat miqdorini mustaqil oshirmang.

Qirq besh yoshdan keyin ko‘pchilik quvvat, xotira, yurak, immunitet va tashqi ko‘rinishni qo‘llab-quvvatlash uchun vitaminlar majmuasini qabul qila boshlaydi. Biroq bu vazifalarning barchasini hal qiladigan universal kompleks mavjud emas. Yoshning o‘zi qo‘shimchalar buyurish uchun yetarli asos hisoblanmaydi.

Homiladorlik, emizish davri va bolalik davrida ham alohida e’tibor zarur. Bu davrlarda organizmning oziq moddalarga bo‘lgan ehtiyojlari o‘ziga xos xususiyatlarga ega. Muayyan preparatlarning zarurligi va xavfsizligini tibbiyot mutaxassisi bilan muhokama qilish kerak.

Men qanday maslahat beraman: ovqatlanishni vitaminlarga qanday boyitish mumkin?

Ko‘p yillik amaliy faoliyatim davomida ratsionning oziqaviy qiymatiga e’tibor berishni eng avvalo oziq-ovqatning o‘zidan boshlash kerak, degan xulosaga keldim. Men yangi o‘simlik mahsulotlari kundalik menyuda doimiy o‘rin egallashi kerak, deb hisoblayman. Ular dasturxonda faqat vaqti-vaqti bilan paydo bo‘lmasligi lozim.

Birinchidan. Men ratsionni yangi sabzavotlar, ko‘katlar, rezavorlar va mevalar bilan xilma-xil qilishni maslahat beraman. Mening ovqatlanish tizimimda bu mahsulotlarga alohida o‘rin ajratilgan. Men ularning qadrini nafaqat vitaminlar, balki tabiiy fermentlar, mineral moddalar va boshqa tarkibiy qismlar mavjudligi bilan ham bog‘layman. Tajribamga ko‘ra, bir xil ovqatlanish tabiatdagi mahsulotlar xilma-xilligidan to‘liq foydalanish imkonini bermaydi.

Ikkinchidan. Men sabzi va yangi siqilgan sabzi sharbatiga e’tibor qaratishni tavsiya qilaman. Kitoblarimda sabzining oziqaviy qiymati va vitaminlar tarkibi haqida alohida yozaman. Bu mahsulot menga o‘zining hamyonbopligi va turli usullarda ishlatish mumkinligi bilan yoqadi: salatlarda, sabzavotli taomlarda va sharbat shaklida. Men uni boshqa sabzavot va mevalarning o‘rnini bosuvchi vosita emas, balki xilma-xil o‘simlikka asoslangan ovqatlanishning bir qismi deb bilaman.

Uchinchidan. Men ratsionga unib chiqqan donlar va urug‘larni kiritishni maslahat beraman. Kitoblarimda unib chiqarish jarayonini fermentlar va vitaminlar paydo bo‘lishi hisobiga mahsulotlarning oziqaviy xususiyatlari ortishi bilan bog‘layman. Misol sifatida unib chiqqan grechka, urug‘lar va boshqa don mahsulotlarini ko‘rib chiqaman. Menga bunday yondashuv ma’qul, chunki u odatdagi ratsionni faqat tayyor sanoat mahsulotlariga tayanmasdan xilma-xil qilish imkonini beradi.

To‘rtinchidan. Men ovqatlanishga e’tibor berishni toza havoda bo‘lish va harakat bilan uyg‘unlashtirish muhim deb hisoblayman. Kitoblarimda quyosh nurini terida D vitamini hosil bo‘lishi bilan bog‘layman. Shuningdek, inson doimo bino ichida qolib, faqat o‘tirib hayot kechirmasligi kerakligiga e’tibor qarataman. Mening tasavvurimda ovqatlanish haqida qayg‘urish umumiy turmush tarzidan ajralmasdir.

Mening yondashuvimda yana bir nechta muhim jihatlar bor. Men yangi mahsulotlar ratsionda sezilarli o‘rin egallashi kerak, deb hisoblayman, chunki mening nazariyamga ko‘ra, issiqlik bilan ishlov berish tabiiy fermentlar va ayrim vitaminlar miqdorini kamaytiradi. Kitoblarimda unib chiqqan mahsulotlarga ham mustaqil oziqlanish tarkibiy qismi sifatida e’tibor qarataman.

Yana bir tamoyilim — mahsulotlarni faqat alohida vitaminlar bo‘yicha emas, balki ularning tabiiy uyg‘unligini ham hisobga olgan holda ko‘rib chiqish. Men o‘simliklarning oziqaviy qiymatini ular tarkibidagi moddalarning umumiy majmuasi bilan bog‘layman.

Tibbiyotda ovqatlanishni baholashga yondashuv biroz boshqacha: mutaxassislar ratsionning haqiqiy tarkibi, mahsulotlarning oziqaviy qiymati, insonning ehtiyojlari va tekshiruv natijalarini hisobga oladilar. Shu bilan birga, yangi oziq-ovqat barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha pishirilgan mahsulotlardan albatta ustun, deb aytib bo‘lmaydi.

Men o‘z tamoyillarimni har bir inson uchun majburiy tartib sifatida qabul qilishni taklif qilmayman. Ovqatlanish salomatlik holati, mahsulotlarning organizm tomonidan ko‘tarilishi va individual ehtiyojlarni hisobga olishi kerak. Zarurat tug‘ilganda vitamin qo‘shimchalari ratsionni to‘ldirishi mumkin, ammo ular to‘laqonli ovqatlanishni unutishga sabab bo‘lmasligi lozim.

Buni qayerda va qanday o‘rganish mumkin?

Naturopatiya, ovqatlanish va salomatlikka g‘amxo‘rlik qilishning tabiiy usullari haqida chuqurroq bilishni istaganlarga men Tabiiy sog‘ayish akademiyasi dasturi bilan tanishishni tavsiya qilaman.

Bu mening kitoblarim, videomateriallarim, seminarlarim va audioyozuvlarim asosida tuzilgan izchil o‘quv kursidir. Dastur besh bosqichga bo‘lingan. Bu insonning organizm haqidagi asosiy tushunchalardan boshlab, murakkabroq mavzular va amaliyotlarga bosqichma-bosqich o‘tishiga yordam beradi.

Birinchi bosqich kitoblarga bag‘ishlangan: «Salomatlik alifbosi», «Sog‘lom va bemorlar uchun stol kitobi», «Yoshlik, salomatlik va go‘zallik sirlari», «Saraton ustidan g‘alaba», «Aql kuchi» va boshqa materiallar. Ikkinchi bosqich ovqatlanish va tozalash mavzularini, jumladan, «Ovqatlanish psixologiyasi va fiziologiyasi» hamda «Hayot uchun vitaminlar, o‘lim uchun vitaminlar» ma’ruzalarini qamrab oladi.

Uchinchi bosqich kasalliklar va amaliyotlarga bag‘ishlangan: yurak va qon tomirlari, diabet, qalqonsimon bez, bo‘g‘imlar, teri, shuningdek, vannalar, o‘ramlar va Kneipp usuli bo‘yicha muolajalar ko‘rib chiqiladi. To‘rtinchi bosqich tushuntirishlar va savollarga javoblar berilgan seminarlar, videoyozuvlar va audio materiallarni birlashtiradi. Beshinchi bosqich ong, ruhiyat, ishontirish, gipnoz va parapsixologiyaga bag‘ishlangan.

Dastur yakunida tinglovchi naturopatiya tamoyillarini yaxshiroq tushunishi, ovqatlanish va turmush tarzi masalalarida bilimlarini oshirishi, turli amaliyotlar bilan tanishishi hamda o‘zi va yaqinlariga ongli ravishda g‘amxo‘rlik qilishi mumkin. Shuningdek, shifokor bilan shaxsiy imtihon topshirish va naturopatiya hamda parapsixologiya bo‘yicha nomiga rasmiylashtirilgan sertifikatlarni olish imkoniyati ko‘zda tutilgan. Shartlar va ro‘yxatdan o‘tish haqida Akademiya sahifasidan bilib olishingiz mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Vitaminlar yetishmovchiligi har doim ham yaqqol belgilar bilan namoyon bo‘lmaydi. Faqat bitta alomatga qarab insonda aynan qaysi modda yetishmayotganini aniqlash mumkin emas. Hatto ovqatlanish yetarlicha xilma-xil emasdek tuyulsa ham, bu muayyan vitamin yetishmovchiligini tasdiqlamaydi.

Qachon shoshilinch tibbiy yordam kerak? Agar to‘satdan kuchli nafas qisishi, ko‘krakda qattiq og‘riq, hushdan ketish yoki nafas olish qiyinlashishi bilan kechadigan og‘ir allergik reaksiya belgilari paydo bo‘lsa, tez yordam chaqirish kerak. Bunday holatlarni oddiy vitamin yetishmovchiligi bilan izohlash va qo‘shimchalar yordamida mustaqil ravishda bartaraf etishga urinish mumkin emas.

Qachon rejali ravishda shifokorga murojaat qilish kerak:

Shifokor ovqatlanishingizni va salomatlik holatingizni baholashi, zarur bo‘lsa, tekshiruvlar tayinlashi mumkin. Vaziyatga qarab mutaxassis qo‘shimchalar haqiqatan ham kerakmi, aynan qaysi vitamin zarurligi va uni qanday qabul qilishni belgilaydi.

Tashqi belgilar asosida o‘zingizga mustaqil tashxis qo‘ymang, vitaminlarni katta miqdorda qabul qilmang va vitaminlar majmuasi uchun shifokor buyurgan davolanishni o‘zgartirmang.

Bu mavzu bilan qanday ishlashim haqida batafsil ma’lumot — «Yoshlik va uzoq umr» sahifasida.

TAHRIRIYATDAN
Maqola doktor Boris Wydoffning kitoblari hamda vitaminlar, ovqatlanish va oziq-ovqat qo‘shimchalari haqidagi tibbiy ma’lumotnoma materiallari asosida tayyorlangan. Material ma’rifiy xususiyatga ega, muallifning shaxsiy qarashlarini ham aks ettiradi va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi.

Tibbiy ma’lumotlar: NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati), NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati), NCCIH (AQSh Milliy sog‘liqni saqlash institutlari).

Ko'p so'raladigan savollar

Vitaminlar organizmga nima uchun kerak?

Vitaminlar moddalar almashinuvida ishtirok etadi, hujayralar, immun tizimi va turli a’zolarning faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi. Masalan, C vitamini kollagen hosil bo‘lishi va yaralarning bitishi uchun zarur, D vitamini kalsiy almashinuvida ishtirok etadi, A vitamini esa ko‘rish va to‘qimalarning normal holati uchun muhim.

Qaysi vitaminlarni mahsulotlardan olgan ma’qul?

Xilma-xil ovqatlanish turli vitaminlarni bir vaqtning o‘zida olishga yordam beradi. C vitamini sitrus mevalar, shirin qalampir, qulupnay va brokkolida mavjud, sabzi esa organizm A vitaminiga aylantiradigan beta-karotin manbai hisoblanadi.

Sochlar uchun qaysi vitaminlar kerak?

Faqat sochlarning holatiga qarab qaysi vitamin kerakligini aniqlab bo‘lmaydi: o‘zgarishlar turli sabablar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Agar sochlar sezilarli darajada to‘kila boshlasa yoki ularning holati yomonlashsa, muammoni shifokor bilan muhokama qilish va zarur bo‘lsa, vitamin yetishmovchiligini tekshirtirish lozim.

Ovqatlanish o‘rnini vitaminlar majmuasi bilan almashtirish mumkinmi?

Yo‘q, qo‘shimchalar to‘laqonli ovqatlanishning o‘rnini bosish uchun emas, balki uni to‘ldirish uchun mo‘ljallangan. Sabzavotlar, mevalar, rezavorlar, ko‘katlar, don mahsulotlari va urug‘lar turli oziq moddalar bilan ta’minlaydi. Ularni bitta universal kompleks bilan almashtirib bo‘lmaydi.

50 yoshdan keyin vitaminlar qabul qilish kerakmi?

Yoshning o‘zi inson vitamin preparatlarini albatta qabul qilishi kerakligini anglatmaydi. Qaror ovqatlanish xususiyatlari, salomatlik holati, qabul qilinayotgan dorilar va muayyan moddaning tasdiqlangan yetishmovchiligiga bog‘liq.

Bir vaqtning o‘zida bir nechta vitaminlar majmuasini qabul qilish mumkinmi?

Bir nechta kompleksni mustaqil ravishda birlashtirish tavsiya etilmaydi: ularning tarkibida bir xil vitaminlar takrorlanishi va bu moddalar ortiqcha miqdorda tushishi mumkin. Bundan tashqari, ayrim qo‘shimchalar dorilar bilan o‘zaro ta’sirlashadi. Shu sababli preparatlar tarkibini oldindan shifokor yoki farmatsevt bilan muhokama qilish ma’qul.

Vitaminlarning ortiqcha miqdori nimasi bilan xavfli?

Ayrim vitaminlarning organizmga ortiqcha tushishi noxush reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. Masalan, qo‘shimchalar tarkibidagi C vitaminining katta miqdori qorin og‘rig‘i, ich ketishi va gaz hosil bo‘lishining kuchayishiga olib kelishi mumkin. Shuning uchun tibbiy tavsiyasiz preparat miqdorini oshirmaslik kerak.

D vitaminini qo‘shimchalarsiz olish mumkinmi?

Ha, organizm quyosh nuri ta’sirida terida D vitaminini mustaqil ravishda ishlab chiqara oladi. Biroq uning yetarli miqdorda hosil bo‘lishi individual sharoitlarga bog‘liq. Shu sababli yetishmovchilikdan shubhalanganda shifokor tekshiruv zarurligini va qo‘shimcha qabul qilish kerakligini baholashi mumkin.

Dr. Boris Wydoff

Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Dr. Boris Wydoff usuli bo‘yicha barcha maqolalar →