Naturopatiya maktabi: qanday tanlash kerak?

Dr. Boris Wydoff

Naturopatiya maktabi — bu salomatlikka tabiiy yondashuvlar, ovqatlanish, turmush tarzi va kasalliklarning oldini olishni o‘rgatadigan ta’lim dasturidir. O‘zingizga mos ta’limni tanlash uchun bosqichma-bosqich harakat qiling. Avvalo, maktabning huquqiy maqomini tekshiring va unda zarur litsenziya yoki akkreditatsiya bor-yo‘qligini aniqlang. Keyin to‘liq o‘quv rejasini so‘rang, anatomiya, fiziologiya va boshqa asosiy fanlarga ajratilgan soatlarni solishtiring, amaliy mashg‘ulotlar hajmini aniqlashtiring. Shundan so‘ng o‘qituvchilarning ma’lumoti, imtihon tartibi va bitiruvchilarga beriladigan hujjatni o‘rganing. Faqat reklama tavsifiga tayanmang: dastur qanday bilim berishini va u haqiqatda qanday kasbiy imkoniyatlarni ochishini tushunish muhim.

Naturopatiya maktabida nimalar o‘rgatiladi?

Naturopatiya — inson salomatligini ovqatlanish, jismoniy faollik, odatlar va ruhiy holat bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqadigan yo‘nalish. Bu yondashuvning asosida organizm yaxlit tizim ekanligi haqidagi tushuncha yotadi. Insonning turmush tarzi va uning o‘zini qanday his qilishiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan turli omillar o‘rganiladi.

Tarixan naturopatiya XIX asrda Yevropada keng tarqalgan an’anaviy amaliyotlar va sog‘liqni saqlash yondashuvlari uyg‘unligidan shakllangan. Bugungi kunda bu nom ostida turli ta’lim dasturlarini uchratish mumkin. Ayrimlari ovqatlanish va turmush tarziga e’tibor qaratsa, boshqalariga qo‘shimcha fanlar: fitoterapiya, gidroterapiya, gomeopatiya va psixologiya ham kiritilgan.

Shu sababli ikkita maktabning dasturi bir-biridan ancha farq qilishi mumkin. Bir dasturda asosiy e’tibor ovqatlanish tartibi va kundalik odatlarga qaratilsa, boshqasida tabiiy amaliyotlarning kengroq doirasi o‘rganiladi. Kursning nomi uning tayyorgarlik darajasi qanchalik chuqur ekanini hali anglatmaydi.

Odatda naturopatiya bilan tanishish bir nechta yo‘nalishni qamrab oladi:

• Organizm tuzilishining asoslari. Inson tanasi tizimlari, ovqat hazm qilish, moddalar almashinuvi va o‘zini o‘zi boshqarish jarayonlari haqida umumiy tushuncha.
• Ovqatlanish. Mahsulotlar tarkibi, ovqatlanish odatlari, ratsionning xilma-xilligi va turli ovqatlanish tizimlari.
• Turmush tarzi. Harakat, dam olish, uyqu, odatlar va kundalik yuklamalarni boshqarish.
• Tabiiy usullar. Naturopatiya maktablarida o‘rganiladigan gidroterapiya, fitoterapiya va boshqa amaliyotlar bilan tanishish.
• Salomatlik psixologiyasi. Ruhiy holat, stress va fikrlashning inson xulq-atvoriga ta’siri.
• Profilaktika. Salomatlikni saqlashda muhim bo‘lgan turmush tarzi omillarini tushunish.

Dasturlarni solishtirganda faqat sanab o‘tilgan fanlar soniga emas, balki ularning mazmuniga ham qarang. Masalan, o‘quv rejasida «fiziologiya» so‘zining borligi talaba organizm tuzilishini batafsil o‘rganadi degani emas. Alohida modullarning tavsifini so‘rash va mashg‘ulotlarda qaysi mavzular ko‘rib chiqilishini bilish foydali.

Bunday ro‘yxat dastur qanchalik to‘liq ekanini baholashga yordam beradi. Shu bilan birga, muayyan usul bilan tanishish bitiruvchi avtomatik ravishda tashxis qo‘yish yoki tibbiy davolashni tayinlash huquqiga ega bo‘ladi degani emas.

Naturopatiya maktablari bir-biridan nimasi bilan farq qiladi?

Birinchi farq — tayyorgarlik darajasi. Boshlovchilar uchun dasturlar, chuqurlashtirilgan kurslar va kasbiy ta’lim mavjud. Ular turli maqsadlarga mo‘ljallangan, shuning uchun ularni faqat davomiyligiga qarab solishtirish noto‘g‘ri.

Ikkinchi farq — ta’limning asosiy yo‘nalishi. Ayrim muassasalarda o‘qish fiziologiya va boshqa tibbiy fanlarni o‘rganish atrofida tashkil etiladi. Boshqalarida esa tabiiy sog‘lomlashtirish haqidagi an’anaviy qarashlar va amaliy usullarga ko‘proq e’tibor beriladi.

Olinadigan ta’limning maqomi ham farq qiladi. Masalan, AQShda litsenziyaga ega naturopat-shifokorlar tegishli ta’lim tashkiloti tomonidan akkreditatsiyadan o‘tgan naturopatiya tibbiyot maktablarida oliy ta’limdan keyingi tayyorgarlikdan o‘tadilar. Litsenziya olish talablari muayyan yurisdiksiya qoidalari bilan belgilanadi.

An’anaviy naturopatlar esa davomiyligi va mazmuni bilan farqlanadigan boshqa dasturlarda ta’lim olishlari mumkin. Bunday dasturlar har doim ham akkreditatsiyadan o‘tmaydi va o‘z-o‘zidan kasbiy litsenziya olish huquqini bermaydi. Shu sababli kursni tugatganlik sertifikati bilan davlat tomonidan tan olingan kasbiy malaka bir xil narsa emas.

Yana bir jihat bor: ayrim tibbiyot mutaxassislari naturopatiya dasturlarida ham uchraydigan alohida usullardan foydalanadilar. Masalan, ovqatlanish bo‘yicha tavsiyalar, mashqlar va boshqa yondashuvlar turli yo‘nalishdagi mutaxassislar faoliyatiga kirishi mumkin. Demak, kurs tavsifida naturopatiya tilga olinganining o‘zi o‘qituvchining kasbiy maqomini belgilamaydi.

Uchinchi farq — zamonaviy tibbiyotga munosabat. Mas’uliyatli ta’lim dasturi o‘rganilayotgan amaliyotlarning chegaralarini tushuntirishi kerak. Naturopatiya bo‘yicha ta’lim turmush tarzi va salomatlikka yondashuvlar haqidagi bilimlarni kengaytirishi mumkin, ammo talabaga endi tibbiyot mutaxassislari kerak emas degan fikrni singdirmasligi lozim.

Nihoyat, o‘qituvchilarga ham e’tibor bering. Ular o‘z ma’lumoti, tajribasi va kasbiy faoliyati haqida ma’lumot bera olishi yaxshi. O‘quv materiallarini aynan kim tayyorlagani va kurs mazmuni uchun kim javobgar ekanini tushunish muhim.

Ta’lim haqiqatan sifatli ekanini qanday aniqlash mumkin?

Reklama videosini ko‘rgach, darhol ro‘yxatdan o‘tishga shoshilmang. Tashkilotchilardan to‘liq o‘quv rejasini so‘rang va to‘lov qilishdan oldin uni o‘rganing. Unda fanlar, mavzularni o‘tish ketma-ketligi, o‘quv soatlari soni va ta’limning kutilayotgan natijalari ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.

Ayniqsa, bir nechta jihatni tekshirish foydali.

1. Ta’limda izchil ketma-ketlik bormi?

Organizm haqida boshlang‘ich tushunchaga ega bo‘lmasdan murakkab usullarni o‘rganish keyingi ta’limni qiyinlashtiradi. Avval anatomiya, fiziologiya, ovqatlanish va turmush tarzining asoslarini o‘zlashtirish ma’qul. Shundan keyingina ixtisoslashgan yo‘nalishlarga o‘tish mumkin.

Men anatomiya va fiziologiyaga ajratilgan soatlar sonini alohida so‘rashni maslahat beraman. Dasturda bu fanlarning nomini ko‘rishning o‘zi yetarli emas. Organizmning qaysi tizimlari o‘rganilishini, ovqat hazm qilish va moddalar almashinuvi ko‘rib chiqilishini, bilimlarni tekshiruvchi topshiriqlar bor-yo‘qligini aniqlash muhim. Keltirilgan materiallarda barcha naturopatiya maktablari uchun yagona miqdoriy me’yor mavjud emas, shuning uchun o‘zboshimchalik bilan belgilangan soatlar sonini majburiy standart deb qabul qilmaslik kerak.

Agar dastur darhol ko‘plab muolajalar, retseptlar va alohida usullarni taklif qilsa-yu, umumiy tamoyillarni deyarli tushuntirmasa, uning tuzilishi haqida o‘ylab ko‘rishga arziydi.

2. O‘qituvchi haqida ma’lumot olish mumkinmi?

Mashg‘ulotlarni kim olib borishini, uning qanday ma’lumoti va amaliy tajribasi borligini ko‘ring. «Ekspert» yoki «professor» kabi so‘zlar bilan cheklanib qolmang. Kasbiy tarjimayi holda insonning tayyorgarligini baholashga imkon beradigan aniq ma’lumotlar bo‘lishi kerak.

Shuningdek, o‘quv materiallarini kim tayyorlashini va o‘qituvchilar bilan muloqot qilish imkoniyati bor-yo‘qligini aniqlang. Savollar berish imkoniyati murakkab mavzularni o‘rganishda ayniqsa foydali.

3. Bitiruvchi aynan nimaga ega bo‘ladi?

Dastur qanday bilim va ko‘nikmalar berishini aniqlang. Ovqatlanish va sog‘lom turmush tarzining asoslarini tushunishni o‘rganish — bir masala. Tibbiy amaliyot bilan shug‘ullanishga imkon beradigan kasbiy malakani olish esa boshqa masala. Bular turli natijalar bo‘lib, ularni aralashtirib yubormaslik kerak.

Tashkilotchilardan beriladigan hujjat nimani tasdiqlashini tushuntirib berishlarini so‘rang. Ishtirok etganlik sertifikati, kursni tugatganlik guvohnomasi va kasbiy litsenziya turli ma’noga ega. Agar maktab dastur tan olinganini ta’kidlasa, uni akkreditatsiyadan o‘tkazgan tashkilot nomini so‘rang va olingan malaka aynan qanday huquqlar berishini aniqlang.

4. Bilimlar qanday tekshiriladi?

Imtihonlar, nazorat topshiriqlari va yakuniy attestatsiya ta’lim qanchalik jiddiy tashkil etilganini tushunishga yordam beradi. Agar sertifikat faqat ro‘yxatdan o‘tish yoki materiallarni tomosha qilish uchun berilsa, u dasturda qatnashganlikni tasdiqlaydi, ammo fanni chuqur o‘zlashtirganlikni anglatmasligi mumkin.

Yakuniy tekshiruvga qaysi mavzular kirishini va natijalarni kim baholashini oldindan bilish foydali. Amaliy mashg‘ulotlar bor-yo‘qligini, ular qancha vaqt davom etishini va topshiriqlar bajarilishi qanday tekshirilishini so‘rang. Shunda to‘laqonli o‘quv jarayonini shunchaki ma’ruzalarni tomosha qilishdan farqlay olasiz.

5. Cheklovlar va xavfsizlik qoidalari bormi?

Talabalarga insonlarning individual xususiyatlarini hisobga olish zarurligi tushuntirilishiga e’tibor bering. Turli salomatlik holatlari turlicha yondashuvni talab qiladi. Bo‘lajak mutaxassis masala uning tayyorgarligi doirasidan tashqariga chiqqanini va shifokor ishtiroki zarurligini tushunishi kerak.

Qisqa kursdan keyin inson har qanday kasallikni mustaqil davolay oladi, degan va’dalarga ishonmang. Ta’lim muassasasining nomi ham, sertifikat mavjudligi ham kelajakdagi amaliyot xavfsizligi va samaradorligini o‘z-o‘zidan tasdiqlamaydi.

Men nimani maslahat beraman: naturopatiyani o‘rganishni nimadan boshlash kerak?

Maktab tanlashda men doimo uchta asosiy jihatga e’tibor beraman: o‘quv dasturining izchilligi, o‘qituvchilarning tayyorgarligi va kasbiy vakolat chegaralariga munosabat. Bundan tashqari, asosiy fanlar qanchalik batafsil yoritilganini va o‘zlashtirilgan bilimlarni tekshirish ko‘zda tutilganini ham tekshiraman. Mana, men amal qilishni tavsiya qiladigan to‘rtta mezon.

Birinchi maslahat — faqat amaliy usullarni emas, naturopatiya falsafasini ham o‘rganing.

Kitoblarimda men organizm o‘zini o‘zi boshqarish va tiklash uchun ichki imkoniyatlarga ega, degan fikrga tayanaman. Aynan shu g‘oya mening tabiiy davolashga yondashuvim asosida yotadi. Shuning uchun ta’limni naturopatiya insonni yaxlit holda qanday ko‘rib chiqishini, nima uchun turmush tarzi, ovqatlanish va tabiiy omillarga e’tibor berishini tushunishdan boshlashni maslahat beraman.

Maktab tanlayotganda o‘qituvchilar ushbu yo‘nalishning asosiy g‘oyalarini tushuntiradimi yoki faqat alohida muolajalarni sanab o‘tish bilan cheklanadimi, shunga qarayman. Alohida usullarga o‘tishdan oldin konsepsiyaning o‘zini tushunib olish muhim. Shu bilan birga, tibbiyot fani organizmning o‘zini o‘zi boshqarish imkoniyatlarini baholaydi, ammo naturopatiya maktablarining o‘z-o‘zini davolash mexanizmlari haqidagi barcha izohlarini tasdiqlamaydi.

Ikkinchi maslahat — izchil tuzilgan dasturni tanlang.

«Salomatlik alifbosi» kitobimda materialni bosqichma-bosqich bayon qilaman: ovqatlanish va ovqat hazm qilish asoslaridan naturopatik usullargacha, undan keyin esa salomatlik psixologiyasiga o‘taman. Tajribamga ko‘ra, aynan shunday ketma-ketlik katta hajmdagi ma’lumotlar orasida adashib qolmaslikka yordam beradi.

Maktab tanlashda fanlar va soatlar bo‘yicha taqsimlangan o‘quv rejasini so‘rashni maslahat beraman. Anatomiya, fiziologiya va ovqatlanishga qancha e’tibor qaratilganini, ixtisoslashgan amaliyotlar qachon boshlanishini va bilimlarni mustahkamlash mashg‘ulotlari bor-yo‘qligini alohida ko‘rib chiqing. Agar maktab usullarning umumiy tizimdagi o‘rnini tushuntirmasdan, faqat muolajalar to‘plamini taklif qilsa, naturopatiya haqida to‘laqonli tasavvur hosil qilish qiyin.

Uchinchi maslahat — o‘qituvchilarning malakasi va bilim doirasini tekshiring.

Amaliy faoliyatim davomida men tabiiy davolashning turli yo‘nalishlari, gomeopatiya, fizioterapiya va psixologiyani o‘rganganman. Shu sababli o‘qituvchi faqat bitta usulni bilish bilan cheklanmasdan, uning boshqa yondashuvlar orasidagi o‘rnini ham tushunishi kerak, deb hisoblayman.

Kitobimda turli mamlakatlarda o‘qishni davom ettirib, bilimlarini kengaytirgan doktor Zalmanovning kasbiy yo‘li haqida hikoya qilaman. Men mutaxassisning yaxshi tayyorgarligini barcha savollarga javobni allaqachon bilishiga ishonish bilan emas, balki yangiliklarni muntazam o‘rganishi bilan bog‘layman.

Shuning uchun har bir o‘qituvchining ma’lumotini alohida tekshirishni maslahat beraman. U qaysi fanlarni, qanday tayyorgarlik va amaliy tajriba asosida o‘qitishini bilib oling. Yaxshi maktab bu ma’lumotlarni umumiy reklama iboralari ortiga yashirmasligi kerak.

To‘rtinchi maslahat — insonning individual xususiyatlarini va o‘z vakolatingiz chegaralarini ko‘rishni o‘rganing.

Ma’ruzalarimda men tibbiyot nafaqat fan, balki san’at ham ekanini ta’kidlayman, chunki har bir insonga individual yondashuv kerak. Insonning holatini hisobga olish zarurligini tushuntiradigan, hammaga bir xil sxemani taklif qilmaydigan maktabni tanlashni maslahat beraman.

Bo‘lajak naturopat o‘z bilimlari yetarli bo‘lmagan holatlarni va qachon shifokor ishtiroki zarurligini tushunishi kerak. Zamonaviy tibbiyot ham bemorning holatini individual baholashga asoslanadi, biroq tekshirilgan diagnostika va davolash usullariga tayanishni talab qiladi.

Men ishonamanki, yaxshi ta’lim nafaqat tabiiy davolash haqidagi bilimlarni, balki ularni qo‘llash uchun mas’uliyatni ham rivojlantirishi kerak.

Buni qayerda va qanday o‘rganish mumkin?

Mening tizimimni izchil o‘rganishni istaganlarga Tabiiy sog‘ayish akademiyasini taklif qilaman. Bu kitoblar, videokurslar, seminarlar va audio materiallarni birlashtirgan ta’lim dasturidir. Ta’lim besh bosqichga bo‘lingan: asoslar bilan tanishishdan tortib, amaliyotlar va ong bilan ishlash masalalarini o‘rganishgacha.

Birinchi bosqich doktorning kitoblariga bag‘ishlangan: «Salomatlik alifbosi», «Sog‘lomlar va bemorlar uchun qo‘llanma», «Yoshlik, salomatlik va go‘zallik sirlari», «Saraton ustidan g‘alaba», «Aql kuchi» va dasturdagi boshqa materiallar. Ular mening ovqatlanish, turmush tarzi va tabiiy usullarga yondashuvim asosidagi tamoyillar bilan tanishtiradi.

Ikkinchi bosqich — ovqatlanish va tozalash. Unga ovqatlanish fiziologiyasi, ovqat hazm qilish, faqat xom o‘simlik mahsulotlari bilan oziqlanish va boshqa masalalar haqidagi ma’ruzalar kiradi. Uchinchi bosqich kasalliklar va amaliyotlarga bag‘ishlangan: surunkali holatlar, yurak va qon tomirlari, diabet, qalqonsimon bez, bo‘g‘imlar, teri, vannalar va o‘ramlar ko‘rib chiqiladi.

To‘rtinchi bosqich seminarlar va audioyozuvlarni o‘z ichiga oladi. Bular tinglovchilarning savollariga qo‘shimcha tushuntirishlar va javoblardir. Beshinchi bosqich ong, psixologiya, ishontirish, gipnoz va parapsixologiyaga bag‘ishlangan.

Dasturni tugatgandan so‘ng o‘quvchi organizm tuzilishi hamda ovqatlanish, harakat va turmush tarzi o‘rtasidagi bog‘liqlikni yaxshiroq tushuna oladi. U ratsion tuzish tamoyillari, o‘rganiladigan tozalash muolajalari, tabiiy amaliyotlar va tibbiyot mutaxassisi bilan muhokama qilish kerak bo‘lgan masalalar bilan tanishadi. Dastur, shuningdek, fikrlar va odatlarning xulq-atvorga ta’siri, gipnoz va parapsixologiya asoslari haqida ham ma’lumot beradi.

Ta’lim doktor Boris Wydoff bilan shaxsiy imtihon topshirish orqali yakunlanadi. Imtihondan muvaffaqiyatli o‘tgandan so‘ng naturopatiya va parapsixologiya bo‘yicha ism-sharif yozilgan sertifikatlar beriladi. Shartlar va ro‘yxatdan o‘tish haqida Akademiya sahifasidan bilib olishingiz mumkin.

O‘qishga kirishdan oldin barcha besh bosqich mazmuni bilan tanishib chiqishni va uni o‘z ta’lim maqsadlaringiz bilan solishtirishni tavsiya qilaman. Qaysi mavzularni o‘rganishingiz, qanday materiallar olishingiz va yakuniy bilim tekshiruvi qanday tashkil etilganiga e’tibor bering. Bu dastur mazmunini oldindan tushunishga va uning sertifikatini davlat tomonidan beriladigan tibbiy malaka bilan adashtirmaslikka yordam beradi.

Tibbiy ma’lumotsiz naturopatiyani o‘rganish mumkinmi?

Ha, tibbiyot universiteti diplomisiz ham naturopatiya asoslari bilan tanishish mumkin. Ko‘plab ta’lim dasturlari ovqatlanish, turmush tarzi va o‘z oilasining salomatligini saqlashga qaratilgan tabiiy yondashuvlarni yaxshiroq tushunishni istaydigan insonlar uchun mo‘ljallangan.

Biroq shaxsiy rivojlanish uchun ta’lim olish bilan kasbiy faoliyatga tayyorlanish o‘rtasidagi farqni tushunish zarur. Tanishuv kursini tugatgan inson avtomatik ravishda shifokor yoki tashxis qo‘yish va davolash bilan shug‘ullanish huquqiga ega mutaxassisga aylanmaydi.

Agar insonlar bilan ishlashni rejalashtirayotgan bo‘lsangiz, mamlakatingiz qonunchiligidagi talablarni oldindan aniqlang. Turli yurisdiksiyalarda tibbiy amaliyotga ruxsat berish qoidalari, ta’lim va kasbiy malakalarni tan olish talablari farq qilishi mumkin.

Men tibbiy diplom mavjudligini naturopatiyaga qiziqishning yagona sharti deb hisoblamayman. O‘rganishga, materialni tushunishga va o‘z bilimlaringiz chegaralarini anglashga intilish muhim. Ammo yordam so‘rab murojaat qilgan inson oldidagi mas’uliyat doimo birinchi o‘rinda turishi kerak.

Yosh ham yangi yo‘nalish bilan tanishishga to‘sqinlik qilmasligi kerak. 45, 55 yoki 65 yoshda ham ovqatlanish, fiziologiya, salomatlik psixologiyasi va tabiiy usullarni o‘rganishni boshlash mumkin. Eng muhimi — shoshilmaslik, savollar berish va o‘rganayotgan materialingizni qanchalik yaxshi tushunayotganingizni tekshirib borish.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Naturopatiya maktabiga o‘qishga kirish qarorining o‘zi tibbiy holat hisoblanmaydi va tekshiruvdan o‘tishni talab qilmaydi. Biroq ta’lim davomida o‘rganayotgan amaliyotlarni o‘zingizga yoki yaqinlaringizga qo‘llash istagi paydo bo‘lishi mumkin. Bunday vaziyatda ta’limiy ma’lumot bilan individual tibbiy tavsiyalarni farqlash zarur.

Qachon shoshilinch yordam kerak?

Agar ko‘krak qafasida og‘riq yoki kuchli bosim paydo bo‘lsa, ayniqsa bu holat nafas qisishi, sovuq ter, ko‘ngil aynishi yoki qo‘l, orqa, bo‘yin yoxud jag‘ga tarqaladigan og‘riq bilan birga kuzatilsa, darhol tez yordam chaqiring. Bunday belgilar miokard infarktiga ishora qilishi mumkin. Ularni oddiy jig‘ildon qaynashi deb qabul qilib, noxush hislar o‘z-o‘zidan o‘tib ketishini kutmaslik kerak.

Qachon rejali ravishda shifokorga murojaat qilish kerak?

Agar biror kasalligingiz bo‘lsa yoki allaqachon tibbiy davolanish olayotgan bo‘lsangiz va qo‘shimcha sog‘lomlashtirish usullaridan foydalanmoqchi bo‘lsangiz, niyatingizni davolovchi mutaxassis bilan muhokama qiling. Bu, ayniqsa, maxsus parhezlar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, o‘simliklar va tozalash amaliyotlariga taalluqli.

Foydalanayotgan yoki foydalanishni rejalashtirayotgan qo‘shimcha usullar haqida shifokorga aytish kerak. Birgalikda muhokama qilish salomatlik holatini hisobga olgan holda yanada asosli qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Shuningdek, naturopat sertifikatini inson har qanday kasallikni xavfsiz davolay olishini tasdiqlovchi hujjat deb hisoblamaslik kerak. Ta’lim va kasbiy vakolatlar alohida baholanishi lozim.

Bu mavzuda qanday ishlashim haqida batafsil ma’lumot — «Yoshlik va uzoq umr ko‘rish» sahifasida.

Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Dr. Boris Wydoff usuli bo‘yicha barcha maqolalar →