Xalq tabobati nima va unga qanday yondashish kerak?
Dr. Boris Wydoff
Xalq tabobati — o‘simliklardan foydalanish, ovqatlanish xususiyatlari, suv muolajalari, massaj va tanaga g‘amxo‘rlik qilishning boshqa usullariga asoslangan, sog‘liqni saqlashga oid an’anaviy bilimlar va amaliyotlar majmuasidir. Bu bilimlar avloddan avlodga o‘tib, turli madaniyatlarda shakllangan. Bugungi kunda odamlar tabobat tarixini o‘rganish va o‘ziga g‘amxo‘rlik qilishning qo‘shimcha usullari bilan tanishish uchun ularga murojaat qilishadi. Biroq qadimiy retseptlarning hammasi ham xavfsiz va samarali emas. Shuning uchun usulning kelib chiqishini, undan foydalanish xususiyatlarini va cheklovlarini tushunish muhim.
Xalq tabobati nima va u qanday davolash an’analarini birlashtiradi?
Xalq tabobati odamlar o‘zlarini yomon his qilgan paytlardan boshlab, sog‘lig‘ini saqlashga intilgan davrlardan beri mavjud. Zamonaviy shifoxonalar paydo bo‘lishidan ancha oldin oilalarda o‘simliklar, ovqatlanish, suv, dam olish va tanaga g‘amxo‘rlik qilish haqidagi bilimlar bir-biriga o‘rgatilgan. Shu tariqa asta-sekin mahalliy tabobat an’analari shakllangan.
Turli xalqlarda bu bilimlar bir-biridan farq qilgan. Kavkaz, Markaziy Osiyo, slavyan mamlakatlari, Hindiston va Xitoyda sog‘liq hamda tabiiy vositalar haqida o‘ziga xos qarashlar shakllangan. Tajribalar og‘zaki ravishda avloddan avlodga o‘tgan, tabobat kitoblariga yozib borilgan, oilaviy amaliyotda qo‘llangan va keyingi avlodlarga yetkazilgan.
Xalq tabobati tushunchasiga nimalar kiradi? Bu faqat giyohlar va uy sharoitida tayyorlanadigan retseptlardan iborat emas. An’anaviy amaliyotlarga o‘simliklardan foydalanish usullari, ovqatlanish odatlari, suv muolajalari, massaj, jismoniy mashqlar va muayyan madaniyatlarda shakllangan boshqa usullar ham kiradi.
Shu bilan birga, xalq tabobati, muqobil tibbiyot va qo‘shimcha yordamni bir-biridan farqlash kerak. Agar inson noan’anaviy usuldan odatiy tibbiy davolanish bilan birga foydalansa, bunday yondashuv qo‘shimcha yordam deb ataladi. Agar u standart tibbiy yordamning o‘rnini to‘liq egallasa, bu muqobil yondashuv hisoblanadi.
Integrativ tibbiyot tushunchasi ham mavjud. U odatiy tibbiy yordam va qo‘shimcha usullarni birlashtirib, faqat alohida a’zo yoki kasallikka emas, balki butun inson organizmiga e’tibor qaratadi. Bunda mutaxassislar harakatlarining o‘zaro muvofiqligi va qaysi yondashuv aynan muayyan insonga mos kelishini tushunish ayniqsa muhim.
Xalq tabobati universal qoidalarga ega yagona tizim emas. Bu nom ostida alohida ko‘rib chiqilishi kerak bo‘lgan turli an’analar birlashadi. Bir madaniyatda keng tarqalgan retseptni boshqa amaliyotga avtomatik ravishda ko‘chirish yoki uni har bir insonga mos deb hisoblash mumkin emas.
Xalq tabobatining qanday yo‘nalishlari bor: o‘simliklar, ovqatlanish va muolajalar?
Bu mavzuni yaxshiroq tushunish uchun xalq tabobatini bir nechta yo‘nalishga ajratish foydali. Shunda nima sababdan bir nom ostida bunchalik turli amaliyotlar birlashtirilishini tushunish osonlashadi.
Birinchi yo‘nalish — o‘simliklardan tayyorlangan vositalar. Xalq an’analarida o‘simliklarning barglari, ildizlari, gullari, mevalari va boshqa qismlaridan foydalanilgan. Masalan, aloe va lopux (katta bo‘liq) xalq tabobatida dorivor o‘simliklardan foydalanish haqidagi manbalarda uchraydi. «Xalq tabobatida aloe: shifobaxsh xususiyatlari» yoki «Lopux xalq tabobatida: nimani davolaydi?» kabi qidiruv so‘rovlari ham ana shu an’analarga bo‘lgan qiziqishni aks ettiradi.
Biroq o‘simlikdan tarixan foydalanilganini uning davolash samaradorligi ilmiy isbotlanganligi bilan aralashtirmaslik kerak. O‘simliklar haqidagi bilimlar oilalar ichida avloddan avlodga o‘tgan va vaqt o‘tishi bilan mutaxassislar tomonidan o‘rganila boshlagan. Ko‘p asrlik foydalanish tarixi hali har qanday retsept xavfsiz yoki hammaga mos degani emas.
Ikkinchi yo‘nalish — ovqatlanish. Ko‘plab an’analarda oziq-ovqat nafaqat energiya manbai, balki kundalik salomatlikka g‘amxo‘rlik qilishning bir qismi sifatida qaralgan. Odamlar mahsulotlarning mavsumiyligiga, tayyorlash usullariga, ratsionning xilma-xilligiga va individual xususiyatlarga e’tibor berishgan.
Xalq tabobati qondagi shakar miqdorini qanday kamaytirish yoki jig‘ildon qaynashidan qanday qutulishni tavsiya qilishi haqida ham qidiruv so‘rovlari uchraydi. Ammo bunday alomatlar va sog‘liq ko‘rsatkichlaridagi o‘zgarishlar uy retseptlarini mustaqil tanlashni emas, balki ularning sabablarini tushunishni talab qiladi.
Uchinchi yo‘nalish — suv muolajalari va gigiyena. Cho‘milish, badan artish, vannalar va tanani parvarish qilishning boshqa usullari turli xalqlarning kundalik hayotida mavjud bo‘lgan. Masalan, yapon an’analarida qisqa muddatli issiq vannalar kundalik turmushning bir qismi bo‘lgan. Doktor Uaydoffning naturopatik yondashuvida ham suv muolajalariga e’tibor qaratiladi.
To‘rtinchi yo‘nalish — jismoniy amaliyotlar. Bunga massaj, harakatlar, mashqlar va tanaga ta’sir ko‘rsatishning ayrim an’anaviy usullari kiradi. Ularning maqsadi va xususiyatlari muayyan maktabga bog‘liq.
Beshinchi yo‘nalish — ruhiy holat va odatlar bilan ishlash. Ayrim an’anaviy tizimlar hissiy holat, fikrlash tarzi va xulq-atvorni sog‘liq haqidagi umumiy tasavvurning bir qismi sifatida ko‘rib chiqadi. Bunday amaliyotlarga meditatsiya, bo‘shashish va diqqatni jamlash mashqlari kirishi mumkin.
Har bir yo‘nalishni alohida o‘rganish kerak. Masalan, o‘simlik vositalarini o‘rganayotganda faqat o‘simlik nomini emas, balki uning qaysi qismi ishlatilishini, qanday tayyorlanishini va muayyan retseptning xususiyatlarini ham hisobga olish zarur. Suv muolajalarida ularni qo‘llash sharoitlari, jismoniy amaliyotlarda esa tanaga ko‘rsatadigan ta’sir xususiyati muhim.
Nima uchun odamlar xalq tabobati vositalariga murojaat qilishda davom etishadi?
Buning sabablaridan biri — oilaviy xotira. Ko‘pchilik ota-onasi va buvisi uy retseptlaridan foydalanganini, o‘simlik vositalarini tayyorlaganini, ovqatlanishga e’tibor berganini va muayyan gigiyena qoidalariga rioya qilganini eslaydi. Bunday odatlar oilaviy madaniyatning bir qismiga aylanadi va ko‘pincha keyingi avlodlarga ham o‘tadi.
Yana bir sabab — insonning o‘z tanasini yaxshiroq tushunishga intilishi. Odamlar ovqatlanish, harakat, uyqu va atrof-muhit kundalik salomatlik bilan qanday bog‘liqligini bilishni istashadi. Xalq an’analari bu masalalarga turli nuqtayi nazarlardan qarash imkonini beradi.
Tabiiy mahsulotlarga bo‘lgan qiziqish ham muhim sababdir. O‘simliklar, oziq-ovqat mahsulotlari, suv va atrofimizdagi boshqa tanish narsalar tushunarli hamda qulay ko‘rinadi. Ammo tabiiy kelib chiqish xavfsizlik kafolati emas. O‘simlik tarkibiy qismlari ham noxush reaksiyalarni keltirib chiqarishi va dorilar bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkin.
Yana bir sabab — tabobat tarixini o‘rganish istagi. Qadimiy tabobat kitoblari, naturopatlar asarlari va xalq an’analari haqidagi ma’lumotlar insonlarning sog‘liq haqidagi qarashlari qanday o‘zgarganini ko‘rishga yordam beradi.
Ayrim mashhur qidiruv so‘rovlari yo‘tal, gijjalar va boshqa bezovtaliklardan xalqona vositalar yordamida xalos bo‘lishga urinishlar bilan bog‘liq. Biroq bunday retseptlarning mavjudligi ularning kasallik sababini bartaraf eta olishini anglatmaydi. Ayniqsa, parazitlardan mustaqil ravishda xalos bo‘lishga urinish yoki uzoq davom etadigan yo‘talni tibbiy ko‘riksiz davolash xavfli.
Uy sharoitidagi retseptning mashhurligi uning davolash samaradorligini isbotlamasligini tushunish muhim. Bir xil usul turli tarixiy qo‘llanish tajribasiga ega bo‘lishi mumkin, tadqiqot natijalari esa har doim ham an’anaviy qarashlarga mos kelavermaydi.
Shuning uchun xalq tabobatiga oqilona munosabat universal vositani izlashdan emas, balki muayyan usulni o‘rganishdan boshlanadi. Uning qayerdan kelib chiqqanini, an’anaviy ravishda qanday qo‘llanganini, qanday cheklovlari borligini va xavfsizligi haqida nimalar ma’lumligini tushunish kerak.
Men nimani tavsiya qilaman: xalq tabobatini qanday tushunish kerak?
Men xalq tabobatiga universal retseptlar to‘plami sifatida emas, balki avlodlar davomida to‘plangan sog‘liqqa g‘amxo‘rlik tajribasi sifatida qarashni taklif qilaman. U yoki bu usul qayerdan kelib chiqqanini, nima maqsadda qo‘llanganini va sog‘lomlashtirish amaliyotlarining umumiy tizimida qanday o‘rin tutishini tushunish muhim.
Birinchidan. Dorivor o‘simliklardan foydalanish tarixini o‘rganishni maslahat beraman. Men kitoblarimda giyohlarni o‘tmishdan qolgan narsa deb hisoblamaslik kerakligini yozaman. Ulardan oilalarda, monastirlarda va xalq tabobati maktablarida foydalanilgan, keyinchalik esa ular dorixonalar, klinikalar va tibbiyot muassasalari amaliyotiga ham kirib kelgan. Menimcha, o‘simliklarning nomlarini shunchaki yodlab olish emas, balki ulardan foydalanish tarixini tushunish muhim. Xalq tajribasi e’tiborga loyiq, ammo ko‘p asrlik foydalanishning o‘zi har bir o‘simlikning davolash samaradorligini isbotlamaydi.
Ikkinchidan. Xalq tabobatini kundalik gigiyena va suv muolajalari bilan bog‘liq holda ko‘rib chiqaman. Kitobimda qisqa muddatli issiq vannalar qabul qilishning yapon an’anasini misol qilib keltiraman. Men uchun bu yerda asosiy fikr shuki: suv va tanani parvarish qilish faqat maxsus sog‘lomlashtirish amaliyoti emas, balki kundalik hayotning bir qismi bo‘lishi mumkin. Men terini muntazam tozalash, tanani isitish va suv muolajalari haqida yozaman. Shu bilan birga, issiq vannani universal vosita deb hisoblashni taklif qilmayman: issiqlikka bo‘lgan munosabat insonning sog‘lig‘iga bog‘liq.
Uchinchidan. Gippokrat maktabi tajribasiga e’tibor qarataman. Kitobimda ushbu qadimiy maktab surunkali kasalliklarda parhez, jismoniy mashqlar va tabiiy usullarga katta ahamiyat berganini aytib o‘taman. Men bunday yondashuvni insonga yaxlit munosabat bilan bog‘layman: sog‘liqni saqlashni bitta shifobaxsh vositani izlash bilan cheklab bo‘lmaydi. Shu bilan birga, qadimgi tabiblarning tarixiy qarashlarini zamonaviy tibbiyot tomonidan tasdiqlangan qonuniyatlar sifatida avtomatik ravishda qabul qilish kerak emas.
To‘rtinchidan. Xalq tabobati vositalariga mo‘jizaviy retseptlar sifatida emas, ongli ravishda yondashishni maslahat beraman. Kitoblarimda turli tabobat an’analari tarixiga murojaat qilaman va ayrim usullar xalq amaliyotidan klinik tadqiqotlarga qanday o‘tganini ko‘rsataman. Menimcha, vositaga tarixiy qiziqish, undan foydalanish tajribasi va uning samaradorligi tasdiqlanganini bir-biridan farqlash muhim. Aynan shunday yondashuv xalq tabobati merosi bilan har qanday va’daga ko‘r-ko‘rona ishonmasdan tanishish imkonini beradi.
Men an’anaviy yondashuvlarni qiziqish bilan o‘rganishni, lekin tanqidiy fikrlashni saqlab qolishni taklif qilaman. To‘plangan barcha tajribani inkor etish ham, uni mutlaq haqiqat deb hisoblash ham kerak emas. Muayyan usulni o‘rganish, uning kelib chiqishini tushunish va undan foydalanish zarur tibbiy yordamga zid kelmasligini aniqlash foydaliroq.
Nimadan boshlash kerak: xalq tabobatini o‘rganish uchun amaliy qadamlar
An’anaviy usullar bilan tanishishni izchil tashkil etgan ma’qul. Bir vaqtning o‘zida bir nechta uy retseptlarini qo‘llashdan boshlash kerak emas. Avval manbalarni o‘rganish, qiziqtirgan yo‘nalishni tanlash va muayyan amaliyotning xususiyatlarini tushunish zarur.
Quyida yetti bosqichdan iborat ketma-ketlikni taklif qilaman.
1. Yo‘nalishni aniqlang. Sizni aynan nima qiziqtirishini hal qiling: dorivor o‘simliklar, ovqatlanish, suv muolajalari, massaj yoki jismoniy amaliyotlar. Dastlabki tanishuvda bir nechta yo‘nalishni aralashtirmang. Shunda har bir usulning kelib chiqishi va maqsadini tushunish osonroq bo‘ladi.
2. An’ana haqida ma’lumot toping. Sizni qiziqtirgan usul qaysi madaniyatda va qanday maqsadda qo‘llanganini o‘rganing. Masalan, o‘simlik vositalari sizni qiziqtirsa, aloe yoki lopuxdan foydalanish tarixidan boshlang. Tarixiy tavsifni darhol mustaqil davolanishga aylantirmang.
3. Aynan nima ishlatilganini aniqlang. O‘simlik retseptlarida qaysi o‘simlik va uning qaysi qismi ishlatilganini bilish muhim: barglari, ildizlari, gullari yoki mevalari. Ikki retseptni bir xil deb hisoblash uchun oddiy xalqona nomning o‘zi yetarli emas.
4. Tayyorlash usulini o‘rganing. Manbada damlama, qaynatma yoki boshqa tayyorlash usuli ko‘rsatilganiga e’tibor bering. Bir usulni o‘zingizcha boshqasiga almashtirmang. Agar manbada aniq tarkib, nisbatlar va tayyorlash davomiyligi ko‘rsatilmagan bo‘lsa, yetishmayotgan ma’lumotlarni mustaqil ravishda to‘ldirishga urinmang.
5. Qo‘llash bo‘yicha ko‘rsatmalarni tekshiring. Agar gap o‘simliklar yig‘masi haqida ketayotgan bo‘lsa, uning aniq tarkibi, xomashyo miqdori, suv hajmi, tayyorlash usuli, damlash davomiyligi va qabul qilish shartlari ko‘rsatilgan manbani toping. Barcha o‘simlik yig‘malari uchun yagona universal doza mavjud emas.
6. Mumkin bo‘lgan cheklovlarni baholang. Tabiiy tarkibiy qismlar ham noxush reaksiyalarni keltirib chiqarishi va dorilar bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkinligini hisobga oling. Agar siz allaqachon davolanayotgan bo‘lsangiz yoki surunkali kasalligingiz bo‘lsa, qiziqtirgan usulni qo‘llashdan oldin tibbiyot mutaxassisi bilan maslahatlashib oling.
7. O‘rganishni davolanishdan ajrating. Amaliyot nomi, kelib chiqishi, tavsifi va cheklovlarini yozib boring. Uy retsepti sababli shifokor tayinlagan davolanishdan voz kechmang. Agar xalq tabobati bilan tanishishdan maqsad sog‘liqqa g‘amxo‘rlik qilish an’analarini yaxshiroq tushunish bo‘lsa, dastlab mustaqil davolash tajribalarisiz bir nechta yo‘nalishni o‘rganishning o‘zi kifoya.
O‘simliklar yig‘malarini tayyorlash masalasiga alohida to‘xtalmoqchiman. Muayyan tarkib va tekshirilgan manba ko‘rsatilmagan holda dozalar bilan universal bosqichma-bosqich retsept tuzib bo‘lmaydi. Turli o‘simliklar va yig‘malar uchun nisbatlar hamda tayyorlash usullari farq qilishi mumkin. Ushbu maqolaning dastlabki materiallarida xomashyo va suvning tasdiqlangan miqdorlari ko‘rsatilgan muayyan yig‘ma retsepti mavjud emas. Shuning uchun o‘zboshimchalik bilan gramm, damlash daqiqalari yoki qabul qilish sonini belgilash noto‘g‘ri bo‘lardi. Faqat muayyan yig‘ma uchun berilgan yo‘riqnomadan foydalaning va uni qabul qilishni mutaxassis bilan kelishib oling.
Bunday tartib xalq tabobatini aniq va mazmunli o‘rganish imkonini beradi: shunchaki yoqqan maslahatlarni yig‘ish emas, balki ularning ortida nima turganini va ulardan foydalanish qanchalik asosli ekanini tushunish mumkin bo‘ladi.
Xalq tabobatini o‘rganishni boshlashga qaysi kitoblar yordam beradi?
Boris Wydoffning naturopatik qarashlari bilan tanishish uchun uning ta’limiy materiallarida tilga olingan uchta kitobdan boshlashingiz mumkin: 1. «Salomatlik alifbosi». Muallifning sog‘liq va o‘ziga tabiiy usullar bilan g‘amxo‘rlik qilish haqidagi qarashlari bilan dastlabki tanishuv uchun mos. 2. «Sog‘lomlar va bemorlar uchun stol kitobi». Muallifning sog‘liq va turli bezovtaliklar haqidagi qarashlari bilan yanada chuqurroq tanishish imkonini beradi. 3. «Yoshlik, salomatlik va go‘zallik sirlari». Muallifning sog‘liq va turmush tarzi masalalariga yondashuvini o‘rganish uchun yana bir manba.
Shuni hisobga olish kerakki, bu kitoblar o‘quvchini aynan muallifning qarashlari bilan tanishtiradi. Ularning mazmunini avtomatik ravishda zamonaviy klinik tavsiyalar yoki tasvirlangan har bir usul samaradorligining isboti sifatida qabul qilmaslik kerak.
O‘qish davomida muallif qayerda tarixiy an’ana haqida gapirayotganini, qayerda o‘z tajribasi bilan o‘rtoqlashayotganini va qayerda davolash ta’siri haqida taxmin bildirayotganini qayd etib boring. Bunday farqlash turli ma’lumot turlarini bir-biriga aralashtirib yubormaslikka yordam beradi.
Bundan tashqari, dorivor o‘simliklar, ularning xususiyatlari va cheklovlari haqida ma’lumot beruvchi tibbiy qo‘llanmalarga ham murojaat qilishingiz mumkin. Bunda muallifi ko‘rsatilgan va tavsiyalarining asoslari tushunarli bo‘lgan materiallarni tanlash ma’qul.
Eng muhimi — barcha an’analarni birdaniga o‘zlashtirishga urinmang. Bitta yo‘nalishni izchil o‘rganish, uning xususiyatlarini tushunish va shundan keyingina boshqasiga o‘tish ancha foydali.
Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?
Xalq tabobati tibbiy yordamdan voz kechishga sabab bo‘lmasligi kerak. Agar inson o‘zini yomon his qilsa, internetdagi tavsifga qarab mustaqil vosita tanlashga urinmasdan, avvalo nima sodir bo‘layotganini aniqlash zarur.
Ahvol to‘satdan og‘ir yomonlashganda shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qilish kerak. Bunday vaziyatni uy retseptlari bilan hal qilishga yoki tanlangan muolaja ta’sirini kutishga urinmang.
Agar sizni uzoq davom etadigan yoki takrorlanadigan alomatlar bezovta qilsa, tayinlangan davolanish fonida o‘simlik vositalaridan foydalanishni boshlamoqchi bo‘lsangiz yoki surunkali kasallik mavjud bo‘lgan sharoitda odatiy tartibingizni o‘zgartirmoqchi bo‘lsangiz, rejali shifokor maslahatidan o‘tish kerak. Mutaxassis individual cheklovlar va dorilar bilan yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan o‘zaro ta’sirlarni baholashga yordam beradi.
Agar siz allaqachon davolanayotgan bo‘lsangiz, qo‘shimcha amaliyotlarni kelishib olish ayniqsa muhim. Ayrim tabiiy mahsulotlar va o‘simlik tarkibiy qismlari dorilar bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkin. Shuning uchun ularni qo‘llashdan oldin niyatlaringizni davolovchi mutaxassis bilan muhokama qiling.
Uzoq davom etadigan yo‘talni mustaqil davolash, taxmin qilingan parazitlardan o‘zingizcha xalos bo‘lish yoki qondagi yuqori shakar miqdorini uy retseptlari yordamida me’yorlashtirishga urinmang. Avval alomatlarning sababini aniqlash va tibbiy baho olish zarur.
Xalq tajribasi va zamonaviy tibbiyot bir-biriga qarshi turishi shart emas. Agar bu xavfsiz bo‘lsa va asosiy davolanishga xalaqit bermasa, qo‘shimcha usullarni o‘zaro kelishilgan yondashuv doirasida ko‘rib chiqish mumkin.
Bu mavzu ustida qanday ishlashim haqida batafsil ma’lumotni «Yoshlik va uzoq umr ko‘rish» sahifasidan olishingiz mumkin.
TAHRIRIYATDAN
Maqola doktor Boris Wydoffning kitoblari va xalq tabobatining an’anaviy amaliyotlari tavsiflari asosida tayyorlangan. Material o‘quvchini an’anaviy tabobat tarixiga, uning yo‘nalishlari va tamoyillariga tanishtiradi. Doktorning mualliflik qarashlari uning ushbu mavzuga yondashuvi sifatida keltirilgan, universal tibbiy tavsiyalar sifatida emas.
Maqola ma’rifiy xarakterga ega, tibbiy tavsiya hisoblanmaydi va shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi. O‘simlik vositalari va qo‘shimcha sog‘lomlashtirish amaliyotlarini qo‘llashdan oldin sog‘liqning individual xususiyatlari hamda dorilar bilan yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan o‘zaro ta’sirlarni hisobga olish zarur.
Tibbiy ma’lumotlar: NCCIH (AQSh Milliy sog‘liqni saqlash institutlari).
Ko'p so'raladigan savollar
Xalq tabobati oddiy so‘zlar bilan nima degani?
Bu avloddan avlodga o‘tib kelgan sog‘liq haqidagi an’anaviy bilimlardir. Unga o‘simliklardan foydalanish, ovqatlanish xususiyatlari, suv muolajalari, massaj va boshqa tabiiy amaliyotlar kiradi. Ular turli madaniyatlarga qarab farqlanadi va bir xil darajada o‘rganilmagan.
Zamonaviy tasnifda xalq tabobati qanday ataladi?
Vaziyatga qarab qo‘shimcha, muqobil yoki integrativ yordam tushunchalaridan foydalaniladi. Qo‘shimcha usullar odatiy davolanish bilan birga qo‘llanadi, muqobil usullar uning o‘rnini egallaydi, integrativ yondashuv esa turli yordam usullarini o‘zaro muvofiqlashtirib birlashtirishni nazarda tutadi.
Xalq tabobati an’anaviy tibbiyotdan nimasi bilan farq qiladi?
Xalqona usullar, avvalo, madaniy va oilaviy tajribaga tayanadi. Zamonaviy tibbiyot esa ilmiy tadqiqotlar, klinik tavsiyalar va tibbiy tekshiruvlardan foydalanadi. Ayrim an’anaviy amaliyotlarni qo‘shimcha usullar sifatida ko‘rib chiqish mumkin, ammo ular zarur davolanishning o‘rnini bosmasligi kerak.
Qadimiy xalqona retseptlarga ishonish mumkinmi?
Ularning barchasiga birdek ishonib bo‘lmaydi. Retseptning qadimiyligi uning xavfsizligi va samaradorligini tasdiqlamaydi. Qo‘llashdan oldin aniq tarkibni, tayyorlash usulini, qabul qilish xususiyatlarini va dorilar bilan mumkin bo‘lgan o‘zaro ta’sirlarni aniqlash kerak.
Xalq tabobati va organizmni tozalash nima degani?
An’anaviy tizimlarda tozalash ovqatlanish va tanani parvarish qilish bilan bog‘liq turli amaliyotlarni anglatishi mumkin. Bu organizmda albatta uy sharoitidagi muolajalar yordamida chiqarib tashlanishi kerak bo‘lgan maxsus to‘planmalar mavjudligini anglatmaydi.
Xalq tabobatini o‘rganishni nimadan boshlash kerak?
Boris Wydoffning naturopatik qarashlari bilan tanishish uchun «Salomatlik alifbosi», «Sog‘lomlar va bemorlar uchun stol kitobi» hamda «Yoshlik, salomatlik va go‘zallik sirlari» kitoblarini o‘qishingiz mumkin. Ularni muallifning shaxsiy qarashlari sifatida qabul qiling, o‘simliklarning xavfsizligi haqidagi ma’lumotlarni esa qo‘shimcha ravishda tibbiy qo‘llanmalar orqali tekshiring.
Internetda xalq tabobati haqida ma’lumotni qayerdan topish mumkin?
Muallifi aniq ko‘rsatilgan, tarkib va usullardan foydalanish xususiyatlari tushuntirilgan ma’rifiy materiallarni tanlang. O‘simlik vositalarining cheklovlari haqida ma’lumot beruvchi tibbiy qo‘llanmalar va materiallarni o‘rganing. Universal natijani va’da qiladigan yoki davolanishni mustaqil ravishda almashtirishni maslahat beradigan tavsiyalarga ishonmang.
Xalq tabobati usullarini shifokor tayinlagan davolanish bilan birlashtirish mumkinmi?
Ayrim qo‘shimcha yondashuvlarni odatiy davolanish bilan birga ko‘rib chiqish mumkin. Biroq o‘simlik vositalari, mahsulotlar va muolajalarning tayinlangan dorilar bilan mosligini oldindan tibbiyot mutaxassisi bilan muhokama qilish zarur.
Yo‘tal va parazitlarga qarshi xalqona vositalar haqida nimalarni bilish kerak?
Uy retseptlari diagnostika va davolanishning o‘rnini bosmaydi. Yo‘talning turli sabablari bo‘lishi mumkin, parazitar infeksiyalarda esa qo‘zg‘atuvchini aniqlash va mos davolash usulini tanlash talab etiladi. Mustaqil davolanish zarur tibbiy yordamga murojaat qilishni kechiktirishi mumkin.
Xalq tabobatidagi o‘simliklar yig‘masini qanday to‘g‘ri damlash kerak?
Avval yig‘maning aniq tarkibini bilish va unda xomashyo miqdori, suv hajmi, tayyorlash usuli hamda damlash davomiyligi ko‘rsatilgan yo‘riqnomani topish kerak. Agar yo‘riqnoma bo‘lmasa, uni tayyorlash va qabul qilish bo‘yicha tajriba o‘tkazmaslik lozim.
O‘simlik damlamalarini har kuni ichish mumkinmi?
Barcha o‘simlik yig‘malari uchun yagona qoida mavjud emas. Qabul qilish tezligi va davomiyligi tarkib hamda muayyan vositaga bog‘liq. Bundan tashqari, o‘simlik tarkibiy qismlari dorilar bilan o‘zaro ta’sirlashishi mumkin. Shuning uchun ularni muntazam qabul qilishni oldindan mutaxassis bilan kelishib olish kerak.
Mavzuni tizimli o‘rganing — shifokorning kursi, kitoblari va video ma’ruzalari
Akademiya: naturopatiyani o‘rganish →“O'z-o'zini shifolash” amaliy o'quv videokursi →Yoshlik, salomatlik va go'zallik sirlari. →Yoki «Organizmni tozalashning 7 qadami» bepul qo‘llanmasidan boshlang →
Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →