Naturopatiya usullari: tabiiy sog‘lomlashtirish

Dr. Boris WydoffDr. Boris Wydoff
Yorug‘ deraza yonidagi yog‘och stol ustida yangi sabzavot va mevalar, bir stakan toza suv

Naturopatiya usullari — ovqatlanish, tabiiy omillar, jismoniy mashqlar va ruhiy holat bilan ishlash orqali salomatlikni asrash yo‘llaridir. Tabiiy davolash insonni alohida a’zolar majmui sifatida emas, balki yaxlit holda ko‘rib chiqadi. Bu yo‘nalish bilan tanishishni uning asosiy turlari, imkoniyatlari va cheklovlarini tushunishdan boshlash, keyin esa olingan bilimlarni kundalik hayotda qanday qo‘llashni o‘rganish ma’qul.

Naturopatiya nima va tabiiy davolash nimaga asoslanadi?

Naturopatiya yoki tabiiy davolash — tabiiy omillardan foydalanishga asoslangan sog‘lomlashtirish yo‘nalishidir. Bunday omillarga ovqatlanish, suv, harakat, tabiiy muhit ta’siri, massaj va psixologik usullar kiradi. Turli maktablarda amaliyotlar to‘plami farq qiladi, shuning uchun bir xil nom ostida ancha turlicha yondashuvlar uchrashi mumkin.

Tarixan tabiiy davolash harakati XIX asrda Germaniyada rivojlana boshlagan, keyinchalik boshqa mamlakatlarga ham tarqalgan. Uning tarafdorlari kundalik hayot odatlarini qayta ko‘rib chiqishga va inson hayotida tabiiy sharoitlarga ko‘proq e’tibor berishga intilganlar. Asosiy e’tibor ovqatlanish, jismoniy faollik, dam olish va hissiy muvozanatga qaratilgan.

Bugungi kunda naturopatik amaliyotlar qo‘shimcha sog‘lomlashtirishning kengroq yo‘nalishi tarkibida ko‘rib chiqiladi. Bu yerda bir nechta tushunchani farqlash foydali. Agar inson noan’anaviy amaliyotdan odatiy tibbiy yordam bilan birga foydalansa, bu qo‘shimcha yondashuv deb ataladi. Agar tibbiy yordam o‘rniga foydalansa, muqobil yondashuv deyiladi.

Integrativ yondashuv ham mavjud. U insonning holatini hisobga olgan holda odatiy tibbiy yordam va ayrim qo‘shimcha amaliyotlarni o‘zaro muvofiqlashtirib qo‘llashni nazarda tutadi. Masalan, mutaxassis bemor bilan asosiy tibbiy kuzatuv bilan bir qatorda jismoniy faollik, ovqatlanish va bo‘shashish usullarini ham muhokama qilishi mumkin.

Naturopatiyaning asosiy ta’limiy vazifasi — insonni o‘ziga g‘amxo‘rlik qilishning turli usullari bilan tanishtirishdir. Bu yo‘nalishni tushunish uchun muolajalar nomlarini yodlab olishning o‘zi yetarli emas. Organizm qanday ishlashini, qaysi omillar salomatlikka ta’sir qilishini va mustaqil amaliyotlarning imkoniyatlari qayerda tugashini bilish kerak.

Naturopatiyaning qanday usullari mavjud?

Tabiiy davolash faqat giyohlar yoki bitta sog‘lomlashtirish usuli bilan cheklanmaydi. Bu o‘z vazifalari va xususiyatlariga ega bo‘lgan turli yo‘nalishlardan iborat yaxlit tizimdir. Ularni guruhlarga ajratib o‘rganish eng qulay usul hisoblanadi.

1. Ovqatlanish va oziqlanish amaliyotlari.

Bu naturopatiyaning asosiy yo‘nalishlaridan biridir. U ovqatlanish tarkibi, oziq-ovqat odatlari, mahsulotlarning o‘zaro mosligi va turli ovqatlanish tizimlarini o‘rganishni o‘z ichiga oladi. Ayrim maktablarda alohida ovqatlanish, o‘simliklarga asoslangan ratsion va faqat xom o‘simlik mahsulotlari bilan oziqlanish ko‘rib chiqiladi.

Bu sohani o‘rganayotgan inson mahsulotlarning oziqaviy qiymati, ratsionning xilma-xilligi va organizm ehtiyojlarini tushunishi kerak. Ovqatlanishning kundalik salomatlik holati bilan qanday bog‘liqligiga alohida e’tibor beriladi.

2. Sharbat bilan davolash va tabiiy mahsulotlar.

Naturopatiya maktablarida yangi sabzavot va meva sharbatlaridan, shuningdek, tabiiy kelib chiqishga ega ayrim mahsulotlardan foydalanish o‘rganiladi. Tabiiy davolashga oid kitoblarda propolis, mumiyo va ari gulchanglari haqida ham ma’lumot uchratish mumkin.

Bu yerda an’anaviy amaliyot bilan tanishish va muayyan vositaning isbotlangan foydasi o‘rtasidagi farqni tushunish muhim. Mahsulotning tabiiy kelib chiqishi uning har bir inson uchun xavfsiz ekanini anglatmaydi. Ayniqsa, asalarichilik mahsulotlari va konsentrlangan qo‘shimchalarga ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘lish kerak.

3. Suv bilan davolash.

Suv turli naturopatik amaliyotlarda qo‘llanadi. Bu yo‘nalishga vannalar, suv quyish, ho‘l o‘rash va boshqa tashqi muolajalar kiradi. Ayrim maktablarda mineral vannalar va haroratni navbatma-navbat o‘zgartirishga asoslangan usullar ham o‘rganiladi.

Ta’lim jarayonida suvning xususiyatlari, harorat ta’sirining o‘ziga xos tomonlari va xavfsizlik qoidalari ko‘rib chiqiladi. Bir xil muolajani turli sog‘liq holatiga ega odamlar har xil qabul qilishi mumkin.

4. Massaj va tana bilan ishlash amaliyotlari.

Massaj, mushaklar va boylamlar bilan ishlash, osteopatik yondashuvlar ham tabiiy davolash dasturlarida uchraydi. Ular harakat, mushaklarning tarangligi va umumiy jismoniy holat o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganishga qaratilgan.

Bu yo‘nalishda mutaxassis vakolatining chegaralarini tushunish ayniqsa muhim. Og‘riq, harakatlanish cheklanishi va boshqa o‘zgarishlarning sabablari turlicha bo‘lishi mumkin. Shu bois tana bilan ishlash amaliyotlari tibbiy tekshiruv o‘rnini bosa olmaydi.

5. Harakat va tabiiy muhit.

Jismoniy faollik, toza havoda bo‘lish va tabiiy yorug‘likdan foydalanish sog‘lom turmush tarzining umumiy tarkibiy qismlariga kiradi. Naturopatiya ta’limida quyosh va havo vannalari, mashqlar hamda harakat faolligini saqlashning turli usullari o‘rganiladi.

6. Psixologiya va ong bilan ishlash.

Hissiy holat, odatlar, stress va insonning o‘z hayotiga munosabati ayrim naturopatiya maktablarida muhim o‘rin tutadi. Ixtisoslashtirilgan dasturlarda ishontirish, o‘z-o‘zini ishontirish, gipnoz va psixologik amaliyotlar ham o‘rganiladi.

Bu yo‘nalishlarni bir-biri bilan aralashtirmaslik kerak. Psixologik yordam, gipnoz va oddiy bo‘shashish usullarining vazifalari har xil, ular uchun turlicha tayyorgarlik talab etiladi.

Ovqatlanish, turmush tarzi va salomatlik qanday bog‘liq?

Inson atrof-muhitdan alohida holda yashamaydi. Uning kundalik holatiga ovqatlanish odatlari, jismoniy faollik, uyqu sifati, hissiy yuklama va ijtimoiy sharoitlar ta’sir qiladi.

Shuning uchun kompleks yondashuvga bo‘lgan bugungi qiziqish tushunarli. Masalan, ovqatlanishni o‘rganishda faqat alohida mahsulotlar emas, balki butun ratsion ko‘rib chiqiladi. Harakatni o‘rganishda esa faqat mashqlarga emas, balki insonning odatiy kun davomida qanchalik faol ekaniga ham e’tibor beriladi.

Psixologik yo‘nalishda ham shunga o‘xshash tamoyil qo‘llanadi. Doimiy zo‘riqish, xavotir va dam olishdagi qiyinchiliklar hayot sifatiga ta’sir qilishi mumkin. Shu sababli hissiy holat bilan ishlash o‘ziga g‘amxo‘rlik qilishning mustaqil yo‘nalishi sifatida qaraladi.

Biroq har qanday holsizlikni noto‘g‘ri ovqatlanish yoki ijobiy his-tuyg‘ular yetishmasligi bilan izohlash to‘g‘ri emas. Charchoq, ovqat hazm qilish buzilishi, vazn o‘zgarishi va boshqa shikoyatlar turli sabablarga ko‘ra yuzaga kelishi mumkin. Ba’zan ularning ortida faqat bitta belgi asosida aniqlab bo‘lmaydigan kasalliklar turadi.

Shifokorlar holat sababini suhbat, ko‘rik va zarur tekshiruvlar yordamida aniqlaydilar. Alohida bir alomatning qanchalik tez-tez yoki qancha vaqt davom etishining o‘zi tashxis qo‘yish uchun yetarli emas.

Naturopatik bilimlar, eng avvalo, ta’limiy asos sifatida foydalidir: ular odatlar, ovqatlanish va turli sog‘lomlashtirish amaliyotlarini yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Ammo ulardan oqilona foydalanish, tibbiy yordam o‘rniga shaxsiy taxminlarni qo‘ymaslik kerak.

Tabiiy davolashni o‘rganishni nimadan boshlash kerak?

Agar siz naturopatiya bilan endigina tanishayotgan bo‘lsangiz, mavjud barcha yo‘nalishlarni birdaniga o‘zlashtirishga urinishingiz shart emas. Umumiy bilimlardan alohida amaliyotlarga qarab bosqichma-bosqich harakat qilish ancha foydali.

Birinchi qadam — fiziologiya asoslarini o‘rganish. Ovqat hazm qilish, qon aylanishi, asab tizimining ishlashi va organizm hayot faoliyatini ta’minlaydigan boshqa jarayonlar haqida umumiy tasavvurga ega bo‘lish kerak.

Ikkinchi qadam — ovqatlanish bilan tanishish. Inson oziq-ovqatdan qanday moddalarni olishini, oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, vitaminlar va minerallar organizmga nima uchun kerakligini tushunib oling. Muvozanatli ratsion tamoyillarini o‘rganing, shundan keyingina alohida naturopatik ovqatlanish tizimlariga o‘ting.

Uchinchi qadam — tabiiy usullarni o‘rganish. Suv bilan davolash, massaj, jismoniy mashqlar va boshqa amaliyotlar ularning xususiyatlarini tushunishni talab qiladi. Muolaja tavsifini o‘qishning o‘zi yetarli emas: kimlarga u mos kelmasligi va qaysi holatlarda oldindan shifokor bilan maslahatlashish zarurligini ham bilish kerak.

To‘rtinchi qadam — salomatlik psixologiyasi. Bu yerda odatlar, hissiy holat va hayotiy vaziyatlarga munosabat insonning xulq-atvoriga qanday ta’sir qilishi o‘rganiladi. Bu yo‘nalish o‘z reaksiyalaringizni yaxshiroq tushunishga va kundalik qarorlarga ongliroq yondashishga yordam beradi.

Nihoyat, umumiy sog‘lomlashtirish tavsiyalarini muayyan kasalliklarni davolash usullaridan ajratishni o‘rganish zarur. Bu ayniqsa bir vaqtning o‘zida bir nechta surunkali kasalligi va doimiy dori terapiyasi bo‘lishi mumkin bo‘lgan yoshi katta insonlar uchun muhimdir.

Men nimani tavsiya qilaman: naturopatiya usullariga mening qarashim

Men naturopatiyani alohida muolajalar to‘plami sifatida emas, balki yaxlit tizim sifatida o‘rganishni tavsiya qilaman. Kitoblarimda materialni izchil tartibda bayon qilaman: avval yo‘g‘on ichak faoliyatini, keyin ovqatlanish, tabiiy usullar va salomatlik psixologiyasini ko‘rib chiqaman. Mening fikrimcha, faqat vannalar yoki sharbat bilan davolashni o‘rganish orqali tabiiy davolash falsafasini tushunib bo‘lmaydi. Turli yo‘nalishlar bir-biri bilan qanday bog‘liqligini va qaysi qarashlarga asoslanishini tushunish muhim.

Men professor Shelton tizimi bo‘yicha alohida ovqatlanishga alohida e’tibor berishni tavsiya qilaman. «Salomatlik alifbosi» kitobida mahsulotlarning o‘zaro mosligini batafsil ko‘rib chiqaman va naturopatiya tarafdorlari nima uchun bunga katta ahamiyat berishlarini tushuntiraman. Men bu yondashuvni ovqatlanish odatlari organizmning umumiy holatiga ta’sir qilishi haqidagi qarash bilan bog‘layman. Shuning uchun alohida qoidalar bilan cheklanmay, butun tizim bilan tanishib, uning mantiqini tushunishni tavsiya qilaman. Shu bilan birga, zamonaviy tibbiyot normal ovqat hazm qilish uchun turli mahsulot guruhlarini alohida iste’mol qilishni majburiy deb hisoblamaydi.

Men suv bilan davolash va boshqa tabiiy usullarni naturopatiyani o‘rganishning muhim qismi deb bilaman. Materiallarimda mineral vannalar, nam o‘ramlar, massaj, quyosh va havo vannalari haqida so‘z yuritaman. Mening qarashimcha, tabiiy omillarga alohida-alohida emas, balki salomatlikka umumiy yondashuv tarkibida e’tibor qaratish kerak. Men suv muolajalarini teriga ta’sir va organizmning tabiiy reaksiyalari bilan bog‘layman. Biroq bunday muolajalarning tibbiy ko‘rsatmalari va cheklovlarini alohida hisobga olish zarur: ular kasalliklarni davolash o‘rnini bosa olmaydi.

Men salomatlik psixologiyasini tabiiy davolashning boshqa usullaridan ajratmaslikni tavsiya qilaman. «Naturopatning stol usti kitobi» asarida insonning hayotiy kuchi uchun ruhiy va hissiy holat katta ahamiyatga ega ekanini yozaman. Men ichki muvozanatni organizmning umumiy barqarorligi bilan bog‘layman va o‘z kuchiga ishonish hamda xotirjamlikka ovqatlanish va tabiiy muolajalar kabi e’tibor berish kerak, deb hisoblayman. Zamonaviy tibbiyot ham stress va hissiy holatning salomatlikka ta’sirini tan oladi, biroq bu bog‘liqliklarni o‘rganilgan psixofiziologik mexanizmlar orqali boshqacha izohlaydi.

Mening asosiy maslahatim — naturopatiya usullarini chuqur o‘rganish, bu tizimning tarixiy qarashlarini zamonaviy tibbiy bilimlardan farqlashdir. Shunda uning tamoyillarini yaxshiroq tushunish va har bir nazariyani isbotlangan ilmiy fakt deb qabul qilmaslik mumkin bo‘ladi.

Qayerda va qanday o‘qish mumkin?

Mavzuni izchil o‘rganish uchun men Tabiiy shifo akademiyasini taklif qilaman. Bu mening kitoblarim, videokurslarim, seminarlarim va audio materiallarim asosida tuzilgan o‘quv dasturidir. Ta’lim besh bosqichga bo‘lingan va har bir bosqich avvalgisining davomi hisoblanadi.

Birinchi bosqich kitoblarga bag‘ishlangan. Ular orasida «Salomatlik alifbosi», «Sog‘lomlar va bemorlar uchun qo‘llanma», «Yoshlik, salomatlik va go‘zallik sirlari», «Saraton ustidan g‘alaba» va «Aql kuchi» bor. Bu bosqichda organizm, ovqatlanish va turmush tarzini tushunish uchun zarur asos yaratiladi.

Ikkinchi bosqichda ovqatlanish va organizmni tozalash o‘rganiladi. Dasturga ovqatlanish fiziologiyasi, ovqat hazm qilish tizimi faoliyati va turli oziqlanish yondashuvlari haqidagi ma’ruzalar kiradi. Uchinchi bosqich kasalliklar va amaliyotlarga bag‘ishlangan: surunkali holatlar, yurak va qon tomirlari, diabet, qalqonsimon bez, bo‘g‘imlar, teri, vannalar va o‘ramlar ko‘rib chiqiladi.

To‘rtinchi bosqich seminarlar va audioyozuvlarni chuqurroq o‘rganishni o‘z ichiga oladi. O‘quvchi mening tushuntirishlarim, savollarga javoblarim va qo‘shimcha materiallarim bilan tanishadi. Beshinchi bosqich ongga bag‘ishlangan: psixologiya, ishontirish, o‘z-o‘zini ishontirish, gipnoz va parapsixologiya.

Kursni tugatgandan so‘ng inson naturopatiyaning asosiy tamoyillarini tushunishi, ovqatlanish, harakat va turmush tarzi o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglay olishi, tabiiy amaliyotlarda yo‘l topishi va qachon shifokor maslahatiga ehtiyoj borligini bilishi kerak. Shuningdek, u o‘zi va yaqinlariga ongliroq g‘amxo‘rlik qilish, salomatlik masalalarini mutaxassislar bilan muhokama qilish va odatlarning kundalik hayotga ta’sirini yaxshiroq tushunish imkonini beradigan bilimlarga ega bo‘ladi.

Yakuniy bosqichda doktor Boris Wydoffning shaxsan o‘zi imtihon oladi. Imtihondan so‘ng naturopatiya va parapsixologiya bo‘yicha ism-sharif yozilgan sertifikatlar beriladi. Shartlar va ro‘yxatdan o‘tish haqida Akademiya sahifasidan bilib olishingiz mumkin.

Qachon shifokorga murojaat qilish kerak

Tabiiy davolash tibbiy yordamdan voz kechishga sabab bo‘lmasligi kerak. Qo‘shimcha amaliyotlarni o‘rganish va qo‘llashda sog‘liq holati hamda avvaldan belgilangan davolash usullarini hisobga olish zarur.

Agar hayotga bevosita xavf tug‘diradigan belgilar paydo bo‘lsa — masalan, ko‘krak qafasida kuchli og‘riq, nafas olishning keskin qiyinlashishi, hushdan ketish yoki insultning to‘satdan yuzaga kelgan belgilari (nutq buzilishi, tananing bir tomonida kuchsizlik, ko‘rishning to‘satdan o‘zgarishi), tez yordam chaqirish kerak. Bunday holatlarni suv muolajalari, ovqatlanish yoki boshqa naturopatik usullar yordamida mustaqil bartaraf etishga urinmaslik lozim.

Yangi paydo bo‘lgan, davom etayotgan yoki takrorlanayotgan shikoyatlar, salomatlikdagi o‘zgarishlar va xavotir uyg‘otadigan har qanday alomatlar bo‘lsa, rejali ravishda shifokorga murojaat qilish kerak. Surunkali kasalligi bor insonlar o‘z holatiga ayniqsa e’tiborli bo‘lishlari lozim.

Qo‘shimcha amaliyotlardan foydalanishdan oldin ularni davolovchi mutaxassisingiz bilan muhokama qiling. Bu oziq-ovqat qo‘shimchalari, maxsus ratsionlar, suv muolajalari, massaj va cheklovlarga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan boshqa usullarga ham tegishli. Agar dori qabul qilayotgan bo‘lsangiz, shifokor ko‘rsatmalariga amal qilishda davom eting: davolashni o‘zboshimchalik bilan to‘xtatish yoki o‘zgartirish mumkin emas.

Odatiy tibbiy yordam va qo‘shimcha usullarni birgalikda muhokama qilish insonning umumiy holatini hisobga olish imkonini beradi. Aynan shunday muvofiqlashtirilgan yondashuv yangi amaliyotni sinab ko‘rish istagi zarur tekshiruv yoki davolanishga xalaqit beradigan vaziyatlarning oldini olishga yordam beradi.

Bu mavzu bilan qanday ishlashim haqida batafsil ma’lumotni «Naturopatiya va ta’lim» sahifasidan olishingiz mumkin.

TAHRIRIYATDAN
Maqola doktor Boris Wydoffning kitoblari hamda salomatlikka qo‘shimcha va integrativ yondashuvlar haqidagi umumiy tibbiy ma’lumotnomalar asosida tayyorlangan. Material ta’limiy xususiyatga ega, shifokor maslahatining o‘rnini bosmaydi va davolanish bo‘yicha individual tavsiya hisoblanmaydi.

Tibbiy ma’lumotlar: NCCIH (AQSh Milliy sog‘liqni saqlash institutlari).

Ko'p so'raladigan savollar

Naturopatiya usullariga nimalar kiradi?

Ovqatlanish, sharbat bilan davolash, suv muolajalari, massaj, jismoniy faollik va psixologik amaliyotlar.

Naturopatiya odatiy tibbiyotdan nimasi bilan farq qiladi?

U salomatlikni asrashning tibbiy yordam bilan birga qo‘llanishi mumkin bo‘lgan qo‘shimcha yondashuvlaridan foydalanadi.

Tabiiy davolashning qaysi yo‘nalishlari birinchi navbatda o‘rganiladi?

Organizm asoslari, ovqatlanish, tabiiy muolajalar, harakat va salomatlik psixologiyasi.

Naturopatiyada sharbat bilan davolash nima?

Bu sabzavot va meva sharbatlaridan foydalanishni o‘rganadigan yo‘nalishdir.

Naturopatiya kurslarida nimalar o‘rgatiladi?

Ovqatlanish, tabiiy amaliyotlar, turmush tarzi va tibbiyot mutaxassislari bilan hamkorlik qilish xususiyatlarini tushunish o‘rgatiladi.

Naturopatiyani mustaqil o‘rganish mumkinmi?

Ha, adabiyotlar va asosiy bilimlarni mustaqil o‘rganish mumkin, ammo amaliy usullar tayyorgarlik va ularning cheklovlarini bilishni talab qiladi.

Boris Wydoffdan qayerda ta’lim olish mumkin?

Doktor bilan shaxsiy imtihon orqali yakunlanadigan besh bosqichli dasturga ega Tabiiy shifo akademiyasida.

Shifokordan oʻrganish

Dr. Boris Wydoff

Dr. Boris Wydoff — naturopatiya doktori, Ph.D. Ellik yildan ortiq vaqt davomida odamlarga ovqatlanish, organizmni tozalash va aql kuchi orqali sog'lig'ini tiklashga yordam beraman — Yevropa, Amerika va Osiyoda. Muallif haqida →

Yana o'qing

Dr. Boris Wydoff usuli bo‘yicha barcha maqolalar →