# Onkologiyada og‘riqni kamaytirish usullari

> Onkologiyada og‘riqni baholash, dori va qo‘shimcha yordam usullarini tanlash hamda qachon shifokorga murojaat qilishni bilib oling.

- URL: https://celitel.online/uz/blog/bol-pri-onkologii/
- Author: Dr. Boris Wydoff — https://celitel.online/uz/about/
- Published: 2026-11-05
- Language: uz

Onkologiyada og‘riqni to‘g‘ri tanlangan og‘riq qoldiruvchi dorilar va qo‘shimcha yordam usullari yordamida kamaytirish mumkin. Eng muhimi, noqulaylikning xususiyatini aniqlash, uning kuchini baholash va davolovchi mutaxassis bilan birgalikda mos davolash rejasini tanlashdir. Agar og‘riq to‘satdan paydo bo‘lsa, quyidagi tartibda harakat qiling:

1. **Og‘riq boshlangan vaqtni qayd eting.** Qayeringiz og‘riyotganini, og‘riq qanday sezilayotganini va u boshlanishidan oldin nima bo‘lganini yozib qo‘ying.
2. **Og‘riq kuchini baholang.** 0 dan 10 gacha bo‘lgan shkaladan foydalaning: 0 — og‘riq yo‘q, 10 esa tasavvur qilish mumkin bo‘lgan eng kuchli og‘riq.
3. **Avval buyurilgan og‘riq qoldiruvchi dorini qabul qiling** va shaxsiy davolash rejangizga rioya qiling. Dozani oshirmang va dorini o‘zingizcha almashtirmang.
4. **O‘zingizga qulay holatni egallang.** Jismoniy zo‘riqishni kamaytiring, tinch muhit yarating va qorin bilan sekin nafas olishga harakat qiling.
5. **Natijani qayd eting.** Dori qabul qilgandan keyin og‘riq qanchalik kamayganini va yengillik qancha vaqtdan so‘ng boshlanganini yozing.

Agar og‘riq xuruji odatdagidan farq qilsa, tez kuchaysa yoki xavotirli alomatlar bilan birga kuzatilsa, tibbiy yordamga murojaat qiling. Buyurilgan dori yetarlicha ta’sir qilmasa, bu haqda davolovchi onkologingizga xabar bering. Og‘riqni kamaytirish usullarini o‘zgartirish mumkin, shunda odam davolanishni yengilroq o‘tkazadi va odatdagi faolligini saqlab qoladi.

## Nima uchun onkologiyada umuman og‘riq paydo bo‘ladi?

Onkologik kasallik har doim ham og‘riq bilan kechmaydi. Ayrim odamlar davolanishni deyarli og‘riqsiz o‘tkazadi, boshqalari esa doimiy yoki vaqti-vaqti bilan paydo bo‘ladigan noqulaylikka duch keladi. Ko‘p narsa o‘smaning joylashuviga, uning atrofdagi to‘qimalarga ta’siriga va qo‘llanayotgan davolash usullarining xususiyatlariga bog‘liq.

Shifokorlar bir nechta asosiy sababni ajratib ko‘rsatadilar. O‘sma nerv uchlari va organizmning boshqa tuzilmalariga bosim o‘tkazishi mumkin. To‘qimalarning shikastlanishi va tibbiy muolajalarning oqibatlari ham og‘riqqa sabab bo‘lishi mumkin.

Yana bir alohida sabab — o‘smaga qarshi davolashning o‘zi. Operatsiyadan keyin aralashuv o‘tkazilgan joydagi to‘qimalar og‘rishi mumkin. Ayrim dorilar shilliq qavatlarning shikastlanishiga, teri reaksiyalariga va periferik neyropatiyaga — nervlar faoliyatining buzilishiga olib kelishi mumkin. Bu holatlar noxush sezgilar bilan kechishi ehtimoli bor.

Shuning uchun og‘riq har doim ham kasallik rivojlanayotganini anglatmaydi. Ba'zan u davolanish oqibatlari bilan bog‘liq bo‘ladi, ba'zan esa butunlay boshqa sababga ega bo‘ladi. Vaziyatni ko‘rik va zarur tekshiruvlardan so‘ng shifokor aniqlashga yordam beradi.

Onkologik tashxis qo‘yilgani odam albatta kuchli azob chekadi degani emas. Zamonaviy og‘riq qoldirish usullari ko‘plab bemorlarga noqulaylikni kamaytirish va kundalik hayot sifatini yaxshilash imkonini beradi.

## Onkologiyada qanday og‘riqlar bo‘ladi va ular nimaga o‘xshaydi?

Turli odamlarda og‘riq sezgilari bir-biridan ancha farq qiladi. Biri uni to‘mtoq og‘irlik sifatida tasvirlasa, boshqasi achishish, sanchish yoki keskin xurujlar sifatida ta'riflaydi. Og‘riqning xususiyatigina emas, balki davomiyligi, kuchi va joylashuvi ham muhim.

Shifokorlar odatda bir nechta turini ajratadilar.

- **O‘tkir og‘riq.** To‘satdan paydo bo‘ladi, ancha kuchli bo‘lishi mumkin va ko‘pincha muayyan hodisa, masalan, operatsiya yoki to‘qimalarning shikastlanishi bilan bog‘liq bo‘ladi.
- **Surunkali og‘riq.** Uzoq vaqt davom etadi, ba'zan doimiy, ba'zan esa yengillashish davrlari bilan kechadi.
- **Keskin kuchayib ketadigan og‘riq.** Muntazam qabul qilinayotgan og‘riq qoldiruvchi dorilarga qaramay, to‘satdan paydo bo‘ladigan kuchli xuruj.
- **Neyropatik og‘riq.** Nervlarning shikastlanishi yoki faoliyati buzilishi bilan bog‘liq. Achishish, jimirlash, uvishish yoki sanchib og‘rish tarzida sezilishi mumkin.

Onkologiyada og‘riq nimaga o‘xshaydi? Bunga xos yagona sezgi mavjud emas. Masalan, suyak to‘qimasi zararlanganda odam chuqur, simillovchi og‘riqdan shikoyat qilishi mumkin, nervlar zararlanganda esa achishish va sanchish kuzatiladi.

Ichak o‘smalarida og‘riq ba'zan spazmlar, qorin dam bo‘lishi va najas o‘zgarishi bilan birga kechadi. Sut bezi saratonida ko‘krak yoki qo‘ltiq osti sohasida noqulaylik bo‘lishi mumkin. Oshqozon saratonida noxush sezgilar qorinning yuqori qismida joylashishi mumkin.

O‘pka zararlanganda ko‘krakda og‘riq va nafas olish paytida noqulaylik kuzatilishi mumkin. Oshqozon osti bezi o‘smalarida og‘riq ba'zan qorinning yuqori qismida sezilib, orqaga tarqaladi.

Onkologiyada bosh og‘rig‘ining ham turli sabablari bor. U davolanish, suvsizlanish, boshqa kasalliklar yoki asab tizimining zararlanishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Yangi paydo bo‘lgan, odatdagidan farq qiladigan yoki kuchayib borayotgan bosh og‘rig‘i haqida davolovchi mutaxassisga aytish kerak.

Og‘riqning xususiyati va joylashuvi shifokorga vaziyatni tushunishga yordam beradi, ammo bularning o‘zi uning sababini aniqlash uchun yetarli emas.

## Og‘riqni kamaytirishga haqiqatda nima yordam beradi?

Asosiy vazifa — noqulaylikning sababi va kuchiga mos og‘riq qoldirish usulini tanlash. Barcha bemorlarga mos keladigan yagona dori yo‘q. Shifokor tashxisni, olib borilayotgan davolashni, hamroh kasalliklarni va bemor qabul qilayotgan dorilarni hisobga oladi.

Onkologik og‘riqda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti tavsiyalarida ma'lum bo‘lgan bosqichma-bosqich yondashuv qo‘llanishi mumkin. Bunda og‘riqning kuchiga qarab og‘riq qoldirish usullari ketma-ket tanlanadi.

Yengil og‘riqda narkotik bo‘lmagan analgetiklardan foydalanish mumkin. Ularning ta'siri yetarli bo‘lmasa, shifokor boshqa variantlarni, jumladan, turli guruhdagi dorilarni birgalikda qo‘llashni ko‘rib chiqadi. O‘rtacha va kuchli og‘riqda opioid analgetiklar buyurilishi mumkin. Kuchli og‘riq sindromida esa shifokor individual vaziyatni hisobga olib, kuchli opioidlar va qo‘shimcha vositalarni tanlaydi.

Faqat dorini tanlash emas, uni qabul qilish tartibi ham muhim. Doimiy og‘riqda kuchli noqulaylik qaytishini kutmaslik uchun dorilar odatda muntazam jadval asosida qabul qilinadi. To‘satdan yuzaga keladigan keskin og‘riq xurujlari uchun shifokor qo‘shimcha dori ham belgilashi mumkin.

Belgilangan dorilarni qabul qilishni o‘tkazib yubormang. Dori qabul qilgandan keyin og‘riqni 0 dan 10 gacha bo‘lgan shkala bo‘yicha baholang va yengillik qachon boshlanganini qayd eting. Agar aynan shu dori uchun belgilangan ta'sir qilish vaqtida og‘riq kamaymasa, kuchayishda davom etsa yoki tezda qaytsa, tibbiy guruh bilan bog‘laning. Shifokor belgilamagan qo‘shimcha dozani qabul qilmang.

Dori vositalaridan tashqari, qo‘shimcha yordam beradigan usullar ham mavjud.

**Nafas mashqlari.** Qulay holatda o‘tiring yoki yoting, kaftingizni qorningizga qo‘ying. Burun orqali sekin nafas oling va qorningiz ko‘tarilishiga imkon bering, so‘ng og‘iz orqali xotirjam nafas chiqaring. Nafasingizni ushlab turmasdan va haddan tashqari chuqur nafas olishga urinmasdan, bir necha daqiqa davom eting. Bunday mashq bo‘shashishga va og‘riq xuruji paytida taranglikni kamaytirishga yordam beradi.

**Psixologik yordam va bo‘shashish.** Xavotir, taranglik va qo‘rquv og‘riqni subyektiv ravishda kuchliroq his qilishga olib kelishi mumkin. Xotirjam nafas mashqlari, meditatsiya va psixolog bilan ishlash odamga hissiy yuklamani yengilroq ko‘tarishga yordam beradi.

**Akupunktura.** Ayrim hollarda bu usul noqulaylikni kamaytirish uchun qo‘shimcha vosita sifatida qo‘llanadi. Ayniqsa, qon ivishidagi o‘zgarishlar va qon hujayralari sonining kamayishi kuzatilganda, undan foydalanish mumkinligini oldindan onkolog bilan kelishib olish kerak.

**Diqqatni boshqa narsaga qaratish.** Musiqa tinglash, qiziqarli kitob o‘qish, film tomosha qilish va yaqinlar bilan suhbatlashish noxush sezgilardan chalg‘itadi. Bu og‘riq sababini bartaraf etmaydi, ammo uni yengilroq ko‘tarishga yordam berishi mumkin.

**Imkon darajasida faol bo‘lish.** Agar sog‘liq holati imkon bersa, xotirjam sayrlar va kundalik yengil faollik odatdagi hayot tarzini saqlashga yordam beradi. Jismoniy yuklamani o‘zingizni qanday his qilayotganingizga qarab belgilang.

Og‘riq kundaligini yuritish foydali. Daftaringizda quyidagi alohida ustunlarni ajrating:

- noqulaylik boshlangan sana va vaqt;
- og‘riq joylashgan soha;
- og‘riq xususiyati: simillovchi, achishtiruvchi, o‘tkir, sanchuvchi;
- 0 dan 10 gacha bo‘lgan shkala bo‘yicha og‘riq kuchi;
- xuruj davomiyligi;
- buyurilgan dorining nomi va qabul qilingan vaqti;
- og‘riq qoldirish natijasi va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya ta'sirlar.

Og‘riq paydo bo‘lganda va dori qabul qilgandan keyin kundalikni to‘ldiring. Shifokor qabulida yozuvlaringizni ko‘rsating. Ular yordamida davolash rejasining samaradorligini baholash, takrorlanadigan xurujlarni aniqlash va og‘riq qoldirish usulini o‘zgartirish kerak yoki kerak emasligini belgilash osonroq bo‘ladi.

## Ovqatlanish va kundalik odatlar o‘zini his qilishga qanday ta'sir qiladi?

Onkologik davolanish vaqtida organizm qo‘shimcha yuklamani boshdan kechiradi. Ko‘ngil aynishi, ta'm sezishning o‘zgarishi, og‘iz shilliq qavatining yallig‘lanishi va ovqat hazm qilishdagi buzilishlar odatdagidek ovqatlanishni qiyinlashtirishi mumkin. Natijada odamning ishtahasi yo‘qolishi, kamroq suyuqlik ichishi va asta-sekin vazn yo‘qotishi ehtimoli bor.

Ovqatlanish og‘riq qoldiruvchi dorilar va o‘smaga qarshi davolashning o‘rnini bosa olmaydi. Biroq to‘g‘ri va to‘laqonli ovqatlanish kuch-quvvatni saqlash va davolanishni yengilroq o‘tkazishga yordam beradi. Ayniqsa, uzoq vaqt och yurmaslik va keskin cheklovlar bilan tajriba o‘tkazmaslik muhim.

Aynan hozir organizmingiz yaxshi qabul qiladigan mahsulotlarni tanlashga harakat qiling. Agar odatdagi ovqat ko‘ngil aynishiga yoki noqulaylikka sabab bo‘lsa, ovqatlanish bo‘yicha tavsiyalar olish uchun shifokor va dietologga murojaat qiling.

Ratsionda quyidagilar bo‘lishi mumkin:

- agar yaxshi o‘zlashtirilsa, sabzavot va mevalar;
- bo‘tqalar va uglevodlarning boshqa odatiy manbalari;
- dukkaklilar va o‘simlik oqsilining boshqa mos manbalari;
- organizmni zarur energiya va oziq moddalar bilan ta'minlaydigan mahsulotlar.

Ishtaha pasayganda har bir ovqatlanishni sinovga aylantirmang. Ayniqsa, vazningiz sezilarli darajada kamayib borayotgan bo‘lsa, ovqatlanishni qo‘llab-quvvatlash usullarini tibbiy guruh bilan muhokama qiling.

Suyuqlik ichish tartibini ham unutmang. Suyuqlik yetishmasligi umumiy ahvolni yomonlashtirishi, holsizlikni kuchaytirishi va suvsizlanishga olib kelishi mumkin. Agar shifokor hamroh kasallik sababli suyuqlik miqdorini cheklagan bo‘lsa, uning tavsiyalariga rioya qiling.

Uyqu va dam olish ham muhim. Doimiy og‘riq sababli odamning uxlashi qiyinlashishi mumkin, uyqu yetishmasligi esa charchoq va hissiy taranglikni kuchaytiradi. Uxlashdan oldin tinch muhit yaratishga harakat qiling va og‘riq tungi dam olishingizga muntazam xalaqit bersa, bu haqda mutaxassisga ayting.

## Men nimani maslahat beraman: onkologiyada yordamga mening qarashim

Men, doktor Boris Wydoff, ellik yildan ortiq vaqt davomida salomatlikni tabiiy yo‘l bilan tiklash masalalari bilan shug‘ullanaman. «Saraton ustidan g‘alaba» kitobimda men organizmga alohida organlar to‘plami sifatida emas, balki yagona tizim sifatida qarayman. Og‘ir kasallikka chalingan insonni qo‘llab-quvvatlash borasidagi kuzatuvlarim, avvalo, uning umumiy ahvoli, ruhiy kayfiyati va individual ehtiyojlariga e'tibor qaratish bilan bog‘liq.

**Birinchisi — og‘riqqa organizmning umumiy holatidan ajratilgan holda qaramaslik.** Kitoblarimda shunday yozaman: «Kasallik alomatini emas, insonning o‘zini davolash kerak». Men insonning o‘zini qanday his qilishi turli organ va tizimlar faoliyati, ovqatlanish hamda organizmning umumiy holati bilan bog‘liq deb hisoblayman. Shuning uchun barcha kasallik belgilari uchun bitta vosita izlashdan ko‘ra, har bir holatni alohida ko‘rib chiqish muhim deb bilaman. Onkologik og‘riqda bunday yondashuv faqat og‘riq joylashgan sohani emas, balki insonning umumiy ahvolini, ovqatlanishini, uyqusini va davolanishni qanday ko‘tarayotganini ham hisobga olishni anglatadi.

**Ikkinchisi — og‘ir kasallik bilan yolg‘iz qolmaslik.** Kitoblarimda men bir necha bor shunday ta'kidlayman: «Agar sizda jiddiy kasallik bo‘lsa — u bilan yolg‘iz qolmang». Tajribamga ko‘ra, inson o‘zining individual holatiga e'tibor qaratilishini his qilishi va sog‘liqni tiklash usullari bilan mustaqil tajriba o‘tkazmasligi muhim. Onkologik og‘riqda yangi sezgilar, ahvoldagi o‘zgarishlar va og‘riq qoldiruvchi dorilarning yetarli ta'sir qilmayotgani haqida albatta xabar berish kerak.

**Uchinchisi — ruhiy holatga e'tibor berish.** Kitoblarimda tafakkur kuchi va xavotirning tanaga qanday ta'sir qilishi haqida yozaman. Doimiy taranglik organizmga qo‘shimcha yuklama beradi, deb hisoblayman. Shuning uchun qo‘rquvga berilmaslik, xotirjamlikni saqlash va yaqinlarning yordamidan foydalanish muhim deb bilaman. Yaqinlar bilan suhbat, psixologik yordam va xotirjam mashg‘ulotlar davolanish vaqtida insonni kundalik qo‘llab-quvvatlashning bir qismiga aylanishi mumkin.

**To‘rtinchisi — organizmni yaxlit bir butun sifatida qabul qilish.** Jiddiy kasallik haqida gap ketganda, insonning umumiy holatini unutmaslik kerak, deb hisoblayman. Mening naturopatik tizimimda ovqatlanish, harakat, dam olish va ruhiy holat o‘zaro bog‘liq holda ko‘rib chiqiladi. Shuning uchun insonning qanday uxlayotgani, ovqatlanayotgani, jismoniy yuklamani qanday ko‘tarayotgani va tibbiy muolajalardan keyin qanday tiklanayotganiga e'tibor berish muhim.

Mening kuzatuvlarim insonning o‘zini qanday his qilishi va kundalik hayot sifatini qo‘llab-quvvatlashga taalluqli, onkologik kasallikni mustaqil davolashga emas. Og‘riq qoldirish, kimyoterapiya, nur terapiyasi va boshqa tibbiy usullar onkologiyada yordamning asosini tashkil etadi.

## Kimyoterapiya vaqtida shifokor ruxsatisiz nimalarni iste'mol qilish mumkin emas?

Ayrim odatiy mahsulotlar va tabiiy qo‘shimchalar o‘smaga qarshi dorilarning ta'sirini o‘zgartirishi mumkin. Shuning uchun hatto sog‘lom ovqatlanish do‘konida sotiladigan yoki tabiiy vosita hisoblanadigan mahsulotlar ham davolanish vaqtida har doim xavfsiz bo‘lavermaydi.

Quyidagi mahsulot va moddalarga ayniqsa ehtiyotkorlik bilan munosabatda bo‘ling.

**Dalachoy.** Bu o‘simlik dorilarni qayta ishlashda ishtirok etadigan fermentlar faoliyatini o‘zgartirishi mumkin. Natijada ayrim o‘smaga qarshi dorilarning organizmdagi miqdori kamayishi yoki oldindan aytib bo‘lmaydigan tarzda o‘zgarishi mumkin. Onkolog ruxsatisiz dalachoyni choy, damlama, kapsula yoki ekstrakt shaklida qabul qilmang.

**Greypfrut va uning sharbati.** Bu mevaning ayrim tarkibiy qismlari dori vositalari metabolizmida ishtirok etadigan fermentlar bilan o‘zaro ta'sirlashadi. Ayrim o‘smaga qarshi dorilar uchun bu ularning organizmdagi miqdori o‘zgarishiga olib kelishi mumkin. Davolanish vaqtida aynan sizning davolash rejangizda greypfrut iste'mol qilish mumkinmi yoki yo‘qligini shifokordan aniqlang.

**Antioksidantlarning yuqori dozalari.** C va E vitaminlari, beta-karotin hamda boshqa antioksidant moddalarni yuqori konsentratsiyada saqlaydigan qo‘shimchalarni kimyoterapiya va nur terapiyasi vaqtida o‘zboshimchalik bilan qabul qilish mumkin emas. O‘smaga qarshi davolashning ayrim usullarida hujayralarga oksidlovchi zarar yetkazish jarayonlaridan foydalaniladi. Shu sababli qo‘shimcha antioksidantlar davolash natijasiga ta'sir qilishi mumkin.

**O‘simlik konsentratlari va ekstraktlari.** Ularning tarkibida oddiy oziq-ovqat mahsulotlariga qaraganda faol moddalar ko‘proq bo‘ladi. Dorilar bilan o‘zaro ta'siri oldindan aytib bo‘lmaydigan bo‘lishi mumkin. Shu sababli bunday vositalardan foydalanishni oldindan shifokor bilan kelishish kerak.

Shu bilan birga, oddiy sabzavot va mevalar avtomatik ravishda taqiqlanmaydi. Ayrim qo‘shimchalar dorilar bilan o‘zaro ta'sirlashishi mumkinligi sababli barcha o‘simlik mahsulotlaridan voz kechish shart emas.

Asosiy qoida: har qanday o‘simlik vositasi, qo‘shimcha yoki ovqatlanish tartibidagi o‘zgarishdan oldin bu haqda onkologingizga xabar bering. Buyurilgan dorilarni bekor qilmang va ularni tabiiy vositalar bilan almashtirmang.

## Qachon shifokorga murojaat qilish kerak?

Onkologik kasallikda ayrim alomatlar zudlik bilan tibbiy yordam olishni talab qiladi. Ayniqsa, organizmning himoya kuchlari pasayishi mumkin bo‘lgan kimyoterapiya vaqtida juda ehtiyot bo‘lish kerak.

**Quyidagi holatlar kuzatilsa, darhol tez yordam chaqiring yoki shoshilinch tibbiy yordamga murojaat qiling:**

- kimyoterapiya vaqtida tana harorati 38 °C yoki undan yuqori bo‘lishi yoxud titroq kuzatilishi — darhol onkolog yoki kecha-kunduz ishlaydigan tibbiy xizmat bilan bog‘laning;
- kuchli hansirash yoki to‘satdan nafas olish qiyinlashishi;
- ko‘krakda og‘riq yoki siqilish hissi;
- oyoqning shishishi, ayniqsa og‘riq bilan birga kuzatilsa;
- hushdan ketish yoki ongni yo‘qotish;
- yurakning kuchli urishi, ayniqsa umumiy ahvol keskin yomonlashganda;
- najasda yoki qusuq massalarida qon bo‘lishi;
- smolaga o‘xshash qora najas;
- bir sutkadan ortiq davom etadigan qusish;
- ko‘ngil aynishi yoki qusish sababli suyuqlik icha olmaslik.

Kimyoterapiya vaqtida tana harorati 38 °C yoki undan yuqori bo‘lsa yoki titroq kuzatilsa, isitmani o‘zingiz tushirishga urinmang va ahvol yaxshilanishini kutmang. Keyingi harakatlar bo‘yicha ko‘rsatma olish uchun darhol onkolog bilan bog‘laning.

**Qachon yaqin vaqt ichida onkolog bilan bog‘lanish kerak?**

Agar ilgari bo‘lmagan yangi og‘riq paydo bo‘lsa, murojaatni kechiktirmang. Odatdagi noqulaylik kuchaysa, xususiyati o‘zgarsa yoki tez-tez takrorlana boshlasa ham shunday yo‘l tuting.

Buyurilgan og‘riq qoldirish vositasi yordam bermay qo‘ygan bo‘lsa, shifokorga xabar bering. Dozani o‘zingizcha oshirish, kamaytirish yoki dorini butunlay to‘xtatish kerak emas. Ba'zan dorini almashtirish yoki og‘riqni nazorat qilishning qo‘shimcha usulini tanlash talab qilinadi.

Og‘riq qoldiruvchi dorilarning nojo‘ya ta'sirlari haqida albatta ayting. Qabziyat, ko‘ngil aynishi, uyquchanlik va boshqa noxush reaksiyalarni alohida tuzatish talab qilinishi mumkin. Og‘riq uxlashga, harakatlanishga, ovqatlanishga yoki kundalik ishlarni bajarishga xalaqit berganda ham yordam so‘rang. Og‘riq chidab bo‘lmas darajaga yetishini kutmang.

Bosh og‘rig‘i, ayniqsa yangi paydo bo‘lgan va kuchayib borayotgan bo‘lsa, tibbiy baholashni talab qiladi. Agar u ko‘rishning buzilishi, qo‘l-oyoqlarda kuchsizlik, ong chalkashishi yoki boshqa to‘satdan paydo bo‘lgan nevrologik belgilar bilan birga kuzatilsa, shoshilinch yordam kerak.

Og‘riqni nazorat qilish onkologik yordamning to‘laqonli bir qismidir. Bemor o‘zini qanday his qilayotganini tibbiy guruh bilan muhokama qilishi va o‘ziga mosroq og‘riq qoldirish usulini tanlashni so‘rashi mumkin.

Bu mavzu bilan qanday ishlashim haqida batafsil ma'lumotni «[Onkologiya](/health/onkologiya/)» sahifasidan olishingiz mumkin.

## Tahririyatdan

Maqola doktor Boris Wydoffning kitoblari hamda og‘riq sindromi, onkologik davolash va uning nojo‘ya ta'sirlari haqidagi tibbiy ma'lumotnoma materiallari asosida tayyorlandi. Material ma'lumot berish xususiyatiga ega va buyurilgan davolashni mustaqil ravishda o‘zgartirish uchun asos bo‘la olmaydi.

Tibbiy ma'lumotlar: [NCI (AQSh Milliy saraton instituti)](https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/pain), [NHS (Buyuk Britaniya Milliy sog‘liqni saqlash xizmati)](https://www.nhs.uk/conditions/chemotherapy/side-effects/).

## FAQ

**Q: Onkologiyada har kuni og‘riq bo‘ladimi?**
A: Yo‘q, ayrim odamlarda og‘riq vaqti-vaqti bilan paydo bo‘ladi, boshqalarda uzoq davom etadi, ba'zi bemorlarda esa umuman og‘riq kuzatilmaydi. Bu kasallikning turi, joylashuvi, atrofdagi to‘qimalarga ta'siri va olib borilayotgan davolashga bog‘liq.

**Q: Saraton kasalligida qanday og‘riq qoldiruvchi dorilar yordam beradi?**
A: Og‘riq qoldirish vositalarini tanlashda JSSTning bosqichma-bosqich yondashuvi qo‘llanadi. Yengil og‘riqda shifokor narkotik bo‘lmagan analgetiklardan boshlashi mumkin. Ularning ta'siri yetarli bo‘lmasa, boshqa dorilarga o‘tadi, o‘rtacha va kuchli og‘riqda esa kuchli opioidlarni ham o‘z ichiga olgan opioid analgetiklarni buyurishi mumkin. Doimiy og‘riqda dorilar odatda muntazam jadval asosida qabul qilinadi, to‘satdan paydo bo‘ladigan keskin og‘riq xurujlari uchun esa shifokor qo‘shimcha vosita belgilashi mumkin. Muayyan dorilar va ularning dozalari individual ravishda tanlanadi.

**Q: Nima uchun saraton kasalligida butun tana og‘riydi?**
A: Bunga o‘smaning to‘qimalar va nervlarga ta'siri, davolashning nojo‘ya ta'sirlari yoki boshqa kasalliklar sabab bo‘lishi mumkin. Tananing qaysi joylari og‘riyotganini, og‘riq qachon paydo bo‘lishini va uning 0 dan 10 gacha bo‘lgan shkala bo‘yicha kuchini yozib qo‘ying. Keyin bu ma'lumotni davolovchi shifokorga yetkazing.

**Q: Saraton kasalligini davolash boshlanganidan keyin ham og‘riq davom etishi mumkinmi?**
A: Ha, og‘riq davolanish vaqtida ham saqlanishi yoki uning nojo‘ya ta'sirlari tufayli paydo bo‘lishi mumkin. Masalan, operatsiyadan keyin aralashuv o‘tkazilgan joydagi to‘qimalar og‘rishi, ayrim dorilar esa neyropatiyaga sabab bo‘lishi mumkin. Shifokor ehtimoliy sababni baholaydi va zarur bo‘lsa, og‘riq qoldirish usulini o‘zgartiradi.

**Q: Og‘riq qoldiruvchi tabletkalar endi yordam bermasa, nima qilish kerak?**
A: Dorini qabul qilgan vaqtingizni, undan oldingi og‘riq kuchini va qabul qilgandan keyingi natijani yozib qo‘ying. Dori ta'sirini baholash va davolash rejasini o‘zgartirish uchun onkolog bilan bog‘laning. Dozani o‘zingizcha oshirish yoki qo‘shimcha dorilar qabul qilish mumkin emas.

**Q: Nima uchun onkologiyada oyoqlarda achishish va jimirlash kuzatiladi?**
A: Bunday sezgilar periferik nervlar faoliyatining buzilishi — neyropatiya bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Ba'zan u o‘smaga qarshi davolashning nojo‘ya ta'siri sifatida rivojlanadi. Achishish va jimirlash qachon boshlanganini, tarqalayotgan-tarqalmayotganini va uvishish bilan birga kuzatilayotganini shifokorga ayting.

**Q: Onkologiyada og‘riqqa chidash kerakmi?**
A: Noqulay sezgilarga chidab yurish shart emas. Shifokor og‘riq qoldirish natijasini baholashi uchun og‘riq kuchini, davomiyligini va buyurilgan dorilarning ta'sirini yozib boring. Xurujlarni qanchalik aniq tasvirlasangiz, mos davolash rejasini tanlash shunchalik oson bo‘ladi.


_Ma'rifiy material; shifokor maslahatini almashtirmaydi._